Më 11 shtator 2025, gjatë prezantimit të qeverisë së re dhe ministrive përkatëse, u bë e ditur se Ministria e Kulturës do të riformatohej duke u bashkuar me Turizmin dhe Sportin në një institucion të vetëm. Ky ndryshim u lexua si një sinjal i qartë se kultura nuk shihet më si sektor i izoluar, por si pjesë e një qasjeje më të gjerë zhvillimi, ku ajo lidhet ngushtë me sektorë që gjenerojnë vizibilitet, pjesëmarrje dhe potencial ekonomik.
Riformatimi i ministrisë sjell me vete disa mundësi të reja. Së pari, sinergjia mes turizmit dhe sportit mund të forcojë rolin e kulturës duke e vendosur atë në qendër të ofertës kombëtare. Nëse më parë ngjarjet kulturore trajtoheshin veçmas, tani ato mund të promovohen si pjesë e paketave turistike apo aktiviteteve sociale që kombinojnë artin, sportin dhe trashëgiminë.
Po aq e rëndësishme është edhe ndërthurja e politikave dhe burimeve financiare. Një institucion i vetëm mund të krijojë terren për projekte të përbashkëta, të cilat kanë ndikim më të madh dhe mundësi më të qëndrueshme në kohë. Kultura, që shpesh perceptohej si sektor me buxhet të kufizuar, mund të përfitojë nga strategjitë e përbashkëta të promovimit dhe investimit që zakonisht shoqërojnë turizmin.
Ky riformatim pritet të sjellë edhe më shumë dukshmëri ndërkombëtare. Nëse turizmi është motor i imazhit kombëtar, kultura është përmbajtja që e mbush këtë imazh me kuptim. Monumentet, festivalet dhe traditat lokale nuk do të prezantohen më vetëm si trashëgimi, por si produkte të gjalla që gjenerojnë të ardhura dhe forcojnë komunitetet. Kjo është rruga drejt një turizmi kulturor më të fortë, që e sheh trashëgiminë si investim dhe jo vetëm si kujtesë.
Nga ana tjetër, hapet një shteg i ri për inovacion. Evente që ndërthurin sportin me artin, përdorimi i teknologjisë për dokumentimin dhe promovimin e trashëgimisë, si dhe formatet që afrojnë kulturën me publikun e gjerë janë tashmë më të mundshme nën një çati të përbashkët institucionale.
Por çfarë do të thotë kjo për aktorët e artit dhe kulturës? Për artistët, organizatat kulturore dhe komunitetet lokale, kjo është një fazë e re me potencial të madh, por edhe me pikëpyetje. Mund të hapen kanale të reja bashkëpunimi dhe mundësi për të arritur audienca më të gjera përmes turizmit. Njëkohësisht mbetet sfida për të siguruar që zëri i artit të mos humbasë mes tri fushave të bashkuara. Pyetjet janë të shumta: a do të krijohen mekanizma të qartë për financimin e projekteve kulturore? A do të shfrytëzohet turizmi si kanal për rritjen e audiencës? A do të forcohet roli i sektorit kulturor në procesin e politikëbërjes? Përgjigjet janë ende të hapura, por fusha për dialog dhe ndërveprim është më e gjerë se më parë.
Në këtë kontekst, vëmendja është e përqendruar tek hapat që do të pasojnë. Në muajt në vijim pritet të publikohet Strategjia e re e Kulturës. Do të jetë e rëndësishme që aktorët e sektorit, por edhe publiku i gjerë, të gjejnë kohë për ta lexuar dhe për të dhënë komente apo rekomandime. Vlen të shihen me kujdes qartësia e objektivave, mekanizmat e financimit, roli i komuniteteve lokale, masat për mbrojtjen e trashëgimisë dhe mënyrat konkrete të matjes së rezultateve. Çdo sugjerim i dhënë përmes konsultimeve publike ose përmes rrjeteve të sektorit mund të ndihmojë që ky riformatim të mos mbetet thjesht një ndryshim administrativ, por të përkthehet në rezultate të prekshme për kulturën.
