Gjendja e Kulturës në Shqipëri 2025 · Profilet bashkiake · Qendra Artivista
Ky profil bazohet në informacionin e dhënë nga Bashkia Kukës në përgjigje të kërkesës së Qendrës Artivista për informacion mbi kulturën (2026), në programet buxhetore afatmesme të bashkisë (PBA) dhe në Censusin e Popullsisë dhe Banesave 2023 të INSTAT-it. Shumat janë në lekë.
Në një vështrim
| Qarku | Kukës |
| Njësitë administrative | 15: Kukës, Arrën, Bicaj, Bushtricë, Grykë-Çajë, Kalis, Kolsh, Malzi, Shishtavec, Shtiqën, Surroj, Tërthore, Topojan, Ujëmisht, Zapod |
| Sipërfaqja | Rreth 957 km² |
| Popullsia, Censusi 2023 | 36.125 (rreth 38 banorë për km²); sipas një vlerësimi, 24,7% më pak se në vitin 2011 |
| Banorë 65 vjeç e lart | 11,6% (mesatarja kombëtare 19,7%) |
| Institucioni kulturor | Qendra Kulturore e Bashkisë, me Bibliotekën, Muzeun dhe American Corner |
| Stafi | Midis 19 dhe 20 përgjatë periudhës 2020 - 2025 |
| Programi i kulturës (PBA) | 25.985.000 lekë të planifikuara për vitin 2026 |
| Punimi kryesor në trashëgimi | Rehabilitimi i Pallatit të Kulturës “Hasan Prishtina”, 44.000.000 lekë, 2025 |
| Të ardhura nga kultura | 0 lekë çdo vit |
Përmbledhje
Kukësi, në malet e verilindjes së Shqipërisë pranë kufirit me Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, ka një nga popullsitë më të reja në këtë seri: vetëm 11,6% e banorëve janë 65 vjeç e lart. Popullsia e tij vlerësohet të ketë rënë me rreth një të katërtën që nga viti 2011.
Kultura drejtohet nga Qendra Kulturore e Bashkisë, me Bibliotekën, Muzeun dhe American Corner, dhe një staf prej 19 deri 20 punonjësish. Programi i kulturës paguan pagat dhe një kalendar aktivitetesh të rrënjosura në kujtesën dhe traditën vendore, me në krye “Eksodin '99”, që përkujton refugjatët nga Kosova të pritur në Kukës në vitin 1999.
Punimi më i madh i periudhës ishte rehabilitimi i Pallatit të Kulturës “Hasan Prishtina” në vitin 2025, me 44 milionë lekë. Përgjigja raporton edhe 15,9 milionë lekë investime në Qendrën Kulturore atë vit. Institucionet kulturore nuk gjenerojnë të ardhura dhe nuk u zhvilluan konsultime publike për kulturën.
1. Qeverisja dhe institucionet
Deri në vitin 2024 institucioni quhej Qendra e Kulturës, Artit, Marrëdhënieve me Komunitetin dhe Shërbimeve Vullnetare; nga buxheti i vitit 2025 është Qendra Kulturore e Bashkisë. Në varësi të saj janë Biblioteka, Muzeu dhe American Corner. Numri i punonjësve, i caktuar çdo vit në vendimin e këshillit për buxhetin, ishte 20 në vitet 2020 dhe 2021, 19 përgjatë periudhës 2022 - 2024 dhe 20 në vitin 2025.
2. Financimi
Përgjigja nuk jep buxhetin vjetor të kulturës. Ajo shpjegon se programi i kulturës paguan çdo vit pagat, sigurimet shoqërore dhe aktivitetet vjetore të planifikuara nga ekipi i programit, si dhe festivale, ekspozita, konkurse, teatër për fëmijë dhe ceremoni zyrtare. Në vitin 2025 u shpenzuan 15.894.326 lekë për investime në Qendrën Kulturore dhe 44.000.000 lekë për rehabilitimin e Pallatit të Kulturës; përgjigja nuk sqaron nëse dy shifrat mbivendosen. Ajo shton se edhe OJF-të mund të kenë investuar në kulturë, por bashkia nuk ka informacion për këtë.
Sipas programit buxhetor afatmesëm 2026 - 2028, programi i kulturës 08220 ka 25.985.000 lekë për vitin 2026, të gjitha për shpenzime korrente. Këtu përfshihen 3.500.000 lekë për aktivitetet kryesore vjetore dhe 3.000.000 lekë për aktivitete të tjera sociale dhe kulturore. Lista e përparësive të investimeve në plan përfshin rikonstruksionin e Muzeut Etnografik me 20.000.000 lekë, pa një vit të caktuar. Institucionet kulturore raportuan 0 lekë të ardhura çdo vit nga 2020 në 2025.
3. Programi kulturor
Bashkia organizoi ose mbështeti “Eksodin '99”, 1 Qershorin, Ditën e Bjeshkëve më 11 Korrik, aktivitete për turizmin malor në Shishtavec, festat tradicionale të Gjallicës dhe të Rrunave dhe një koncert në fund të vitit me nxënësit e dalluar. Përgjigja nuk jep numrin e aktiviteteve apo të pjesëmarrësve në vit.
4. Trashëgimia
Pallati i Kulturës “Hasan Prishtina”, hapësira kryesore e qytetit, u rehabilitua në vitin 2025 me 44.000.000 lekë. Përgjigja nuk rendit punime të tjera në trashëgimi. Kukësi ka një histori të veçantë: qyteti i vjetër u përmbyt nga liqeni i Fierzës në vitet 1970 dhe qyteti i sotëm u ndërtua pranë tij, ndërsa në vitin 1999 priti një numër të madh refugjatësh nga Kosova, ngjarje që përkujtohet çdo vit si “Eksodi '99”.
5. Planifikimi dhe pjesëmarrja publike
Kukësi nuk ka strategji të veçantë për kulturën. Përgjigja shpjegon se kultura dhe promovimi i trashëgimisë janë pjesë e Strategjisë Territoriale të bashkisë, e cila synon valorizimin e potencialeve vendore, forcimin e identitetit territorial dhe promovimin e aseteve kulturore dhe tradicionale të zonës. Nuk u zhvillua asnjë konsultim publik për kulturën apo trashëgiminë.
6. Kultura në territorin e bashkisë
Aktivitetet kulturore zhvillohen në Pallatin e Kulturës dhe në sheshet kryesore të qytetit. E vetmja njësi e përmendur veçmas është Shishtaveci, vendbanim i komunitetit goran, ku promovohet turizmi malor. Përgjigja nuk jep informacion për 13 njësitë e tjera.
Përfundime
- Kukësi ka një nga popullsitë më të reja në këtë seri, por ka humbur rreth një të katërtën e banorëve që nga viti 2011.
- Pallati i Kulturës “Hasan Prishtina” u rehabilitua në vitin 2025 me 44 milionë lekë.
- Programi i kulturës ka 26 milionë lekë të planifikuara për vitin 2026, të gjitha për shpenzime korrente.
- Kalendari i aktiviteteve është i rrënjosur në kujtesën vendore dhe në traditat malore.
- Institucionet kulturore nuk gjenerojnë të ardhura dhe nuk u zhvilluan konsultime publike për kulturën.
Rekomandime
Raportimi i buxhetit vjetor
Dhënia e buxhetit të planifikuar dhe të realizuar për kulturën për çdo vit, në vetë përgjigjen, do ta bënte Kukësin të krahasueshëm me bashkitë e tjera.
Shfrytëzimi i plotë i Pallatit të rinovuar
Një program gjatë gjithë vitit për Pallatin e rehabilituar, me aktivitete për të rinjtë, do ta shfrytëzonte sa më mirë investimin.
Një afat për muzeun
Rikonstruksioni i Muzeut Etnografik është në listën e përparësive pa një vit. Vendosja e një kalendari dhe kërkimi i fondeve kombëtare ose të BE-së do ta çonin përpara.
Kultura edhe në fshatrat malore
Me 15 njësi të shpërndara në male, një program lëvizës dhe mbështetja e festave vendore përtej Shishtavecit do ta çonin kulturën te më shumë banorë.
Rreth të dhënave
Të dhënat për popullsinë janë nga Censusi 2023 i INSTAT-it; ndryshimi që nga viti 2011 është një vlerësim i përshtatur me kufirin aktual të bashkisë. Institucioni, stafi, aktivitetet, investimet, trashëgimia, planifikimi, konsultimet dhe të ardhurat janë sipas raportimit të Qendrës Kulturore të Bashkisë në përgjigjen e saj (2026). Shifrat e programit janë nga programi buxhetor afatmesëm (PBA) 2026 - 2028 i bashkisë.
Është bërë çdo përpjekje që kjo analizë të bazohet në të dhënat e dhëna nga bashkia, të plotësuara me të dhëna nga Programet Buxhetore Afatmesme (PBA) të publikuara online. Për komente ose pyetje, ju lutemi kontaktoni artivista@arti-vista.org.
Ky postim është përgatitur në kuadër të projektit CulturAL, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe Qendra Artivista dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.
