Gjendja e Kulturës në Shqipëri 2025 · Profilet bashkiake · Qendra Artivista
Ky profil bazohet në informacionin e dhënë nga Bashkia Patos në përgjigje të kërkesës së Qendrës Artivista për informacion mbi kulturën (2026) dhe në Censusin e Popullsisë dhe Banesave 2023 të INSTAT-it. Shumat janë në lekë.
Në një vështrim
| Qarku | Fier |
| Njësitë administrative | 3: Patos, Ruzhdie, Zharrëz |
| Sipërfaqja | 82,59 km² |
| Popullsia, Censusi 2023 | 18.227 (rreth 221 banorë për km²); 20,6% më pak se në vitin 2011 |
| Banorë 65 vjeç e lart | 23,2% (mesatarja kombëtare 19,7%) |
| Fonde për aktivitetet kulturore | 3,07 milionë lekë në vitin 2020; 3,97 milionë lekë në vit në vitet 2024, 2025 dhe 2026 |
| Institucionet kulturore | Pallati i Kulturës, Qendra Kulturore e Fëmijëve |
| Stafi | 9 në vitin 2020, 11 në vitin 2025 |
| Aktivitete | 7 në vitin 2020, 12 në vit nga viti 2022 |
| Të ardhura nga kultura | Asnjë; të gjitha aktivitetet janë falas |
Përmbledhje
Patosi, qyteti i naftës në qarkun e Fierit, kishte 18.227 banorë në vitin 2023, rreth një e pesta më pak se në vitin 2011. Kultura drejtohet nga Pallati i Kulturës dhe Qendra Kulturore e Fëmijëve, të dyja në shëtitoren “Republika”.
Fondet publike për aktivitetet kulturore u rritën nga 3,07 milionë lekë në vitin 2020 në 3,97 milionë lekë në vitin 2024 dhe mbetën në këtë nivel në vitet 2025 dhe 2026. Numri i aktiviteteve u rrit nga 7 në vitin 2020 në 12 në vit nga viti 2022. Të gjitha aktivitetet janë falas për banorët.
Kalaja e Margëlliçit, monument i kategorisë së parë në territorin e bashkisë, nuk ka marrë fonde për trajtim nga Ministria e Kulturës apo Instituti i Monumenteve të Kulturës. Patosi nuk ka strategji kulture dhe nuk zhvilloi konsultime publike për kulturën.
1. Qeverisja dhe institucionet
Pallati i Kulturës organizon aktivitete artistike, kulturore dhe historike. I ndërtuar në vitin 1970, ka tre kate dhe rreth 1.400 m², me sallë kinemaje, sallë konferencash dhe sallë biblioteke. Qendra Kulturore e Fëmijëve, menjëherë pas tij, organizon aktivitete artistike, kulturore dhe sportive me fëmijët e talentuar të shkollave të bashkisë. Përgjigja jep 4 punonjës për Pallatin dhe 5 për Qendrën në tekst, dhe 5 - 6 e 4 - 5 në tabelën vjetore.
2. Stafi dhe financimi
Fondet publike për aktivitetet e organizuara ose të mbështetura nga bashkia ishin 3.065.000 lekë në vitin 2020, 3.775.000 lekë në vitin 2021, 3.790.000 lekë në vitin 2022, 3.850.000 lekë në vitin 2023 dhe 3.970.000 lekë si në vitin 2024, ashtu edhe në vitin 2025. Buxheti i kulturës për vitin 2026 është sërish 3.970.000 lekë dhe po zbatohet sipas kontratës me operatorin fitues të tenderit. Këto fonde janë pjesë e një programi të përbashkët për arsimin, kulturën, sportin dhe çështjet sociale.
Sipas tabelës vjetore, stafi i dy institucioneve u rrit nga 9 në vitin 2020 në 11 në vitin 2025. Të gjitha aktivitetet janë falas, prandaj institucionet nuk kanë të ardhura.
3. Programi kulturor
Bashkia zhvilloi 7 aktivitete në vitin 2020, 9 në vitin 2021 dhe 12 në vit nga viti 2022 deri në vitin 2025, të organizuara çdo vit përmes prokurimit publik. Ato përfshijnë festat vendore, teatër, aktivitete sociale për gratë dhe të moshuarit, aktivitete artistike për fëmijët dhe të rinjtë, si dhe ceremoni zyrtare për festat historike kombëtare dhe vendore.
4. Trashëgimia
Kalaja e Margëlliçit, monument kulture i kategorisë së parë, ndodhet në territorin e bashkisë. Ministria e Kulturës dhe Instituti i Monumenteve të Kulturës nuk kanë akorduar fonde për trajtimin e saj.
5. Planifikimi dhe pjesëmarrja publike
Përgjigja thotë “nuk ka” për pyetjet mbi strategjinë e kulturës, konsultimet publike dhe planet për vitet në vijim.
6. Kultura në territorin e bashkisë
Shumica e aktiviteteve zhvillohen në Pallatin e Kulturës. Sipas njësive administrative, Patosi priti 6 aktivitete në vitin 2020 dhe 9 në vit nga viti 2022, Zharrëza 1 në vitin 2020 dhe 2 në vit nga viti 2022, dhe Ruzhdieja asnjë në vitin 2020 dhe 1 në vit nga viti 2021.
Përfundime
- Fondet për aktivitetet kulturore u rritën me rreth 30% midis viteve 2020 dhe 2024, pastaj mbetën 3,97 milionë lekë në vit.
- Aktivitetet u rritën nga 7 në 12 në vit, të gjitha falas.
- Shifrat e përgjigjes sipas njësive administrative përputhen saktësisht me totalet vjetore.
- Kalaja e Margëlliçit nuk ka marrë fonde për trajtim.
- Patosi nuk ka strategji kulture dhe nuk zhvilloi konsultime për kulturën.
Rekomandime
Mbështetje për Kalanë e Margëlliçit
Një kërkesë e përbashkët drejtuar Ministrisë së Kulturës dhe Institutit të Monumenteve të Kulturës për një plan trajtimi, si dhe kërkimi në programet e BE-së, mund të nisnin mbrojtjen e kalasë.
Një zë i veçantë për kulturën në buxhet
Paraqitja e kulturës veçmas nga arsimi, sporti dhe çështjet sociale do ta bënte buxhetin më të lehtë për t'u ndjekur.
Më shumë aktivitete në Zharrëz dhe Ruzhdie
Me shumicën e aktiviteteve në qytetin e Patosit, shtimi i aktiviteteve në dy njësitë e tjera do të arrinte më shumë banorë.
Një strategji e shkurtër kulture
Një strategji e diskutuar me banorët do të udhëhiqte prokurimin vjetor të aktiviteteve.
Rreth të dhënave
Të dhënat për popullsinë janë nga Censusi 2023 i INSTAT-it. Fondet, aktivitetet, institucionet, stafi, trashëgimia, hapësirat dhe informacioni sipas njësive janë sipas raportimit të Drejtorisë së Mbrojtjes Sociale, Arsimit, Kulturës dhe Sportit në përgjigjen e bashkisë (2026).
Është bërë çdo përpjekje që kjo analizë të bazohet në të dhënat e dhëna nga bashkia, të plotësuara me të dhëna nga Programet Buxhetore Afatmesme (PBA) të publikuara online. Për komente ose pyetje, ju lutemi kontaktoni artivista@arti-vista.org.
Ky postim është përgatitur në kuadër të projektit CulturAL, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe Qendra Artivista dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.
