Gjendja e Kulturës në Shqipëri 2025 · Profilet bashkiake · Qendra Artivista
Ky profil bazohet në informacionin e dhënë nga Bashkia Pustec në përgjigje të kërkesës së Qendrës Artivista për informacion mbi kulturën (2026) dhe në Censusin e Popullsisë dhe Banesave 2023 të INSTAT-it. Shumat janë në lekë.
Në një vështrim
| Qarku | Korçë |
| Territori | 9 fshatra në bregun e Liqenit të Prespës, pa njësi administrative |
| Sipërfaqja | 198,68 km² |
| Popullsia, Censusi 2023 | 1.843 (rreth 9 banorë për km²); 44,0% më pak se në vitin 2011 |
| Banorë 65 vjeç e lart | 35,1% (mesatarja kombëtare 19,7%) |
| Fondi për kulturën | 200.000 deri në 800.000 lekë në vit |
| Institucioni kulturor | Muzeu “Sterjo Spasse” (2 punonjës) |
| Aktivitetet kryesore | “Vera Kulturore”, “Kayak Fest”, “Zbulo Prespën”, “Prespa në Fara” |
| Të ardhura nga muzeu | 14.600 lekë në vitin 2023, 12.000 në vitin 2024, 14.650 në vitin 2025 |
Përmbledhje
Pusteci, në bregun shqiptar të Liqenit të Prespës, është bashkia më e vogël në këtë seri, me 1.843 banorë në vitin 2023, 44% më pak se në vitin 2011. Më shumë se një e treta e banorëve janë 65 vjeç e lart.
Bashkia shpenzon midis 200.000 dhe 800.000 lekë në vit për aktivitete kulturore. Aktivitetet kryesore janë festivali veror “Vera Kulturore”, me grupe artistike nga Maqedonia e Veriut dhe rajoni, një festival kajaku, ekspozita fotografike “Zbulo Prespën” dhe “Prespa në Fara”. Muzeu “Sterjo Spasse”, me 2 punonjës, fiton 12.000 deri në 15.000 lekë në vit nga vizitorët.
Përgjigja thotë se u bënë punime mirëmbajtjeje në muze dhe në Kishën e Shën Mërisë, dhe se bashkia ka projekte për kulturën dhe trashëgiminë që kërkojnë financim, pasi buxheti i saj është i kufizuar.
1. Qeverisja dhe institucionet
I vetmi institucion kulturor është Muzeu “Sterjo Spasse”, kushtuar shkrimtarit të lindur në fshatin Gollomboc, me 2 punonjës. Për kulturën punojnë gjithashtu një ciceron, një specialist i One Stop Shop, një specialist për kulturën, rininë dhe sportin, dhe një specialist për marrëdhëniet me publikun dhe median.
2. Stafi dhe financimi
Fondi për aktivitetet kulturore ka variuar midis 200.000 dhe 800.000 lekë në vit përgjatë periudhës 2020 - 2025. Përgjigja përmend një tabelë bashkëlidhur me buxhetin e miratuar dhe realizimin e tij, e cila nuk ishte ndër dokumentet e marra. Ajo rendit mbështetje prej 180.000 lekësh për “Vera Kulturore” në vitin 2023 dhe, në vitin 2025, 50.000 lekë për “Vera Kulturore”, 100.000 lekë për “Kayak Fest”, 100.000 lekë për ekspozitën “Zbulo Prespën” dhe 36.000 lekë për “Prespa në Fara”. Muzeu fitoi 14.600 lekë në vitin 2023, 12.000 lekë në vitin 2024 dhe 14.650 lekë në vitin 2025.
3. Programi kulturor
Programi përfshin aktivitete sezonale, aktivitete në Muzeun “Sterjo Spasse”, promovime kulturore dhe “Vera Kulturore” e përvitshme, me grupe artistike nga Maqedonia e Veriut dhe zona të tjera të rajonit. Vitet e fundit u shtuan “Kayak Fest”, ekspozita fotografike “Zbulo Prespën” dhe aktiviteti “Prespa në Fara”.
4. Trashëgimia
Përgjigja thotë se u bënë punime mirëmbajtjeje dhe ndërhyrje të tjera në objekte të trashëgimisë, përfshirë Muzeun “Sterjo Spasse” dhe Kishën e Shën Mërisë, pa dhënë kosto apo vite.
5. Planifikimi dhe pjesëmarrja publike
Përgjigja thotë se bashkia ka hartuar plane vendore për kulturën dhe trashëgiminë, të miratuara në Këshillin Bashkiak, pa i emërtuar ato. Konsultimet me komunitetin për kulturën u zhvilluan kryesisht gjatë dëgjesave publike.
6. Kultura në territorin e bashkisë
Pusteci përbëhet nga 9 fshatra dhe nuk ka njësi administrative. Aktivitetet zhvillohen në sheshin qendror dhe në hapësira të tjera publike.
Përfundime
- Pusteci është bashkia më e vogël në seri, me një popullsi shumë të moshuar.
- Ai shpenzon 200.000 deri në 800.000 lekë në vit për aktivitete kulturore.
- Aktivitetet e tij mbështeten te Liqeni i Prespës dhe lidhjet me Maqedoninë e Veriut.
- Muzeu fiton një të ardhur të vogël nga vizitorët.
- Ka projekte për kulturën dhe trashëgiminë, por u mungon financimi.
Rekomandime
Publikimi i buxhetit të kulturës
Ndarja e buxhetit dhe shpenzimeve vjetore për kulturën, siç përmendet në përgjigje, do ta plotësonte pamjen.
Emërtimi i planeve
Listimi i planeve vendore për kulturën të miratuara nga Këshilli do t'i ndihmonte banorët dhe partnerët t'i ndjekin ato.
Fonde ndërkufitare
Prespa ndahet me Maqedoninë e Veriut dhe Greqinë; programet ndërkufitare dhe të BE-së mund të financojnë projektet që bashkia nuk i paguan dot vetë.
Zhvillimi i muzeut
Me një të ardhur të vogël por të qëndrueshme nga vizitorët, Muzeu “Sterjo Spasse” mund të bëhet pikë takimi për vizitorët verorë të Prespës.
Rreth të dhënave
Të dhënat për popullsinë janë nga Censusi 2023 i INSTAT-it. Fondi i kulturës, aktivitetet, institucioni, stafi, trashëgimia, planet dhe të ardhurat janë sipas raportimit të bashkisë në përgjigjen e saj (2026).
Është bërë çdo përpjekje që kjo analizë të bazohet në të dhënat e dhëna nga bashkia, të plotësuara me të dhëna nga Programet Buxhetore Afatmesme (PBA) të publikuara online. Për komente ose pyetje, ju lutemi kontaktoni artivista@arti-vista.org.
Ky postim është përgatitur në kuadër të projektit CulturAL, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe Qendra Artivista dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.
