Gjendja e Kulturës në Shqipëri 2025 · Profilet bashkiake · Qendra Artivista
Ky profil bazohet në dokumentet e punës të programit buxhetor afatmesëm (PBA) 2023 - 2025 të Bashkisë Tepelenë, në analizën e saj të konsultimit për projektbuxhetin 2022 - 2024 dhe në Censusin e Popullsisë dhe Banesave 2023 të INSTAT-it; bashkia nuk iu përgjigj kërkesës së Qendrës Artivista për informacion mbi kulturën, dhe u bë ankesë te Komisioneri për të Drejtën e Informimit. Shumat janë në lekë.
Në një vështrim
| Qarku | Gjirokastër |
| Njësitë administrative | 4: Tepelenë, Qendër Tepelenë, Kurvelesh, Lopës |
| Sipërfaqja | 431,24 km² |
| Popullsia, Censusi 2023 | 6.761 (rreth 16 banorë për km²); 24,4% më pak se në vitin 2011 |
| Banorë 65 vjeç e lart | 25,5% (mesatarja kombëtare 19,7%) |
| Përgjigja ndaj kërkesës | Asnjë; u bë ankesë te Komisioneri për të Drejtën e Informimit |
| Programi i kulturës | 6,7 milionë lekë të shpenzuara në vitin 2021; 7,0 milionë lekë në vit të planifikuara për periudhën 2023 - 2025 |
| Stafi | 9 në programin e kulturës |
| Vizitorë në objektet e trashëgimisë | 600 në vitin 2021, 1.200 në vitin 2024, 1.500 të planifikuar për vitin 2025 |
| Trashëgimia | 19 objekte nën bashkinë, 21 gjithsej, 2 institucione trashëgimie |
Përmbledhje
Tepelena, buzë Vjosës, është vendi i kalasë së Ali Pashës, ku Lord Bajroni erdhi në vitin 1809; sheshi kryesor i qytetit mban emrin e tij. Popullsia ra me 24% midis censuseve të viteve 2011 dhe 2023, dhe një e katërta e banorëve janë 65 vjeç e lart.
Bashkia nuk iu përgjigj kërkesës për informacion, dhe u bë ankesë te Komisioneri. Ky profil bazohet në dokumentet e saj të planifikimit buxhetor. Ato tregojnë një program kulture me 9 punonjës që shpenzoi 6,7 milionë lekë në vitin 2021 dhe është planifikuar me 7,0 milionë lekë në vit për periudhën 2023 - 2025, nën buxhetin e vitit 2022 prej 7,4 milionë lekësh.
Të njëjtat dokumente regjistrojnë një rritje të vizitorëve në objektet e trashëgimisë, nga 600 në vitin 2021 në 1.200 në vitin 2024. Në konsultimin për buxhetin e vitit 2022, banorët kërkuan më shumë fonde për kulturën, dhe këshilli e mori parasysh këtë.
1. Qeverisja dhe institucionet
Programi i kulturës (08220) drejtohet nga Drejtoria e Arsimit, Kulturës dhe Kujdesit Social, e drejtuar nga Arta Shaha, me 9 punonjës nga viti 2022 deri në vitin 2024. Të dhënat e bashkisë regjistrojnë 19 objekte trashëgimie nën administrimin e saj, 21 gjithsej, dhe 2 institucione trashëgimie.
2. Financimi
Programi i kulturës shpenzoi 6.718.000 lekë në vitin 2020 dhe 6.685.000 lekë në vitin 2021. Buxheti i vitit 2022 ishte 7.417.000 lekë. Plani për vitet 2023, 2024 dhe 2025 cakton 7.010.000 lekë në vit, nga të cilat 4.660.000 lekë për paga, 1.100.000 lekë për sigurime shoqërore dhe 1.250.000 lekë për mallra dhe shërbime; ai është më i ulët se në vitin 2022 kryesisht sepse bien pagat e planifikuara. Në program nuk planifikohen investime.
3. Programi kulturor
Vizitorët në objektet e trashëgimisë u rritën nga 600 në vitin 2021 në 850 në vitin 2022, 950 në vitin 2023 dhe 1.200 në vitin 2024, me 1.500 të planifikuar për vitin 2025. Në vitin 2022 bashkia organizoi 6 panaire, shiti 200 bileta për evente kulturore dhe mbështeti 32 shfaqje; plani për vitet në vijim cakton 10 deri në 15 panaire dhe 35 shfaqje në vit. Nuk regjistrohen të ardhura nga muzetë apo eventet.
4. Trashëgimia
Kalaja e Ali Pashë Tepelenës është objekti kryesor i trashëgimisë në qytet. Raportime të shtypit që nga viti 2011 përshkruajnë çarje serioze në muret e saj; dokumentet bashkiake të shqyrtuara nuk e përmendin kalanë apo ndonjë projekt restaurimi. Tepelena ndodhet gjithashtu brenda Parkut Kombëtar Vjosa Lumë i Egër, të krijuar në vitin 2023.
5. Planifikimi dhe pjesëmarrja publike
Në konsultimin për projektbuxhetin 2022 - 2024, banorët dhanë 29 rekomandime përmes një sondazhi online deri në qershor 2021. Këshilli mori parasysh kërkesat për rritjen e buxhetit të vitit 2022 për 11 programe, mes tyre kulturën. Në dokumentet e shqyrtuara nuk ka strategji për kulturën.
Përfundime
- Bashkia nuk u përgjigj; u bë ankesë te Komisioneri.
- Programi i kulturës shpenzon rreth 7 milionë lekë në vit, kryesisht për paga, pa investime të planifikuara.
- Vizitorët në objektet e trashëgimisë u dyfishuan midis viteve 2021 dhe 2024.
- Kërkesat e banorëve ndihmuan në rritjen e buxhetit të kulturës për vitin 2022.
- Dokumentet e shqyrtuara nuk thonë asgjë për kalanë e Ali Pashës.
Rekomandime
Përgjigje ndaj kërkesave për informacion
Një përgjigje do t'u jepte banorëve pamjen e vetë bashkisë për kulturën.
Një plan për kalanë
Një plan publik për gjendjen dhe restaurimin e kalasë do të mbronte simbolin kryesor të qytetit.
Mbështetje mbi vizitorët
Me vizitorët në rritje, një fond i vogël për objektet e trashëgimisë dhe sinjalistikën mund të sillte më shumë njerëz dhe disa të ardhura.
Vazhdimi i konsultimeve
Përsëritja e konsultimit të buxhetit për kulturën çdo vit do t'i mbante banorët të përfshirë.
Rreth të dhënave
Të dhënat për popullsinë janë nga Censusi 2023 i INSTAT-it. Bashkia nuk iu përgjigj kërkesës për informacion. Buxheti, stafi, vizitorët, të dhënat e trashëgimisë dhe objektivat janë nga dokumentet e punës të PBA 2023 - 2025 të bashkisë, dhe konsultimi nga analiza e saj e projektbuxhetit 2022 - 2024. Shënimi për kalanë i referohet raportimeve të shtypit që nga viti 2011.
Është bërë çdo përpjekje që kjo analizë të bazohet në të dhënat e dhëna nga bashkia, të plotësuara me të dhëna nga Programet Buxhetore Afatmesme (PBA) të publikuara online. Për komente ose pyetje, ju lutemi kontaktoni artivista@arti-vista.org.
Ky postim është përgatitur në kuadër të projektit CulturAL, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe Qendra Artivista dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.
