Gjendja e Kulturës në Shqipëri 2025 · Profilet bashkiake · Qendra Artivista
Ky profil bazohet në informacionin e dhënë nga Bashkia Vau i Dejës në përgjigje të kërkesës së Qendrës Artivista për informacion mbi kulturën (2026) dhe në Censusin e Popullsisë dhe Banesave 2023 të INSTAT-it. Shumat janë në lekë.
Në një vështrim
| Qarku | Shkodër |
| Njësitë administrative | 6: Vau i Dejës, Bushat, Hajmel, Shllak, Temal, Vig-Mnelë |
| Sipërfaqja | 499,35 km² |
| Popullsia, Censusi 2023 | 19.261 (rreth 39 banorë për km²); 36,7% më pak se në vitin 2011 |
| Banorë 65 vjeç e lart | 22,0% (mesatarja kombëtare 19,7%) |
| Buxheti operativ i kulturës, plan | 1,16 milionë lekë në vitin 2020, 6,13 milionë lekë në vitin 2025 |
| Institucionet kulturore | Qendra Kulturore e Fëmijëve në Bushat; Qendra Kulturore “Gjin Shkoza” e mbyllur deri në rindërtimin e godinës |
| Stafi | 9 përgjatë gjithë periudhës 2020 - 2025 |
| Konsultime publike për kulturën | Asnjë |
| Strategjia | Plani i Zhvillimit të Turizmit 2025 - 2030, i financuar nga BE |
Përmbledhje
Vau i Dejës, buzë Drinit, humbi 36,7% të popullsisë midis censuseve 2011 dhe 2023. Përgjigja e saj e raporton buxhetin e kulturës me pjesë: shpenzimet operative për çdo vit, pagat vetëm për 2020 - 2022 dhe investimet vetëm për vitet 2020 dhe 2025. Buxheti operativ i planifikuar u rrit nga 1,16 milionë lekë në vitin 2020 në 6,13 milionë lekë në vitin 2025.
Qendra Kulturore e Fëmijëve në Bushat, me 9 punonjës, është i vetmi institucion kulturor në funksion; Qendra Kulturore “Gjin Shkoza” është e mbyllur deri në rindërtimin e godinës. Aktivitetet e përvitshme përfshijnë hapjen e sezonit turistik, Festën e Emigrantëve dhe ditën e 5 shtatorit për Nënë Terezën.
Nuk u bë asnjë konsultim publik për kulturën. Dokumenti kryesor i planifikimit është Plani i Zhvillimit të Turizmit 2025 - 2030, i financuar nga Bashkimi Evropian.
1. Qeverisja dhe institucionet
Qendra Kulturore e Fëmijëve, në njësinë administrative Bushat, është institucioni kulturor që drejton bashkia, me 9 punonjës. Një institucion i dytë, Qendra Kulturore “Gjin Shkoza”, është jashtë funksionit sepse godina e saj nuk është rindërtuar.
2. Financimi
Shpenzimet operative të planifikuara ishin 1.160.000 lekë në vitin 2020, 960.000 lekë në vitin 2021, 1.100.000 lekë në vitin 2022, 4.320.000 lekë në vitin 2023, 5.530.000 lekë në vitin 2024 dhe 6.130.000 lekë në vitin 2025. Shpenzimet operative faktike jepen nga viti 2022: 871.532 lekë, 3.283.507 lekë, 3.756.340 lekë dhe 4.404.863 lekë. Pagat prej 170.000 lekësh në vit raportohen vetëm për 2020 - 2022, dhe investimet e planifikuara prej 8.000.000 lekësh në vitin 2020 dhe 1.048.890 lekësh në vitin 2025, pa shifra faktike. Përgjigja thotë se të gjitha shifrat janë të rakorduara me Degën e Thesarit Shkodër.
3. Programi kulturor
Bashkia mbështet hapjen e sezonit turistik, Festën e Emigrantëve dhe ditën e 5 shtatorit për shenjtërimin e Nënë Terezës. Grupi i saj artistik mori pjesë në Festivalin Artistik të Gjirokastrës më 28 qershor 2023. Sektori i Arsimit organizoi kampionate shkollore: shah në vitin 2023, minifutboll për djem në vitin 2024 dhe volejboll për vajza në vitin 2025.
4. Trashëgimia
Përgjigja nuk jep shifra për fondet e përdorura për restaurimin e objekteve të trashëgimisë përgjatë periudhës 2020 - 2025.
5. Planifikimi dhe pjesëmarrja publike
Këshilli Bashkiak nuk pati projektvendime për kulturën që kërkonin konsultim publik. Sektori i Turizmit dhe Trashëgimisë Kulturore i referohet Planit të Zhvillimit të Turizmit 2025 - 2030, “Vau i Dejës si Destinacion Turistik”, i hartuar me mbështetjen e BE-së përmes Qendrës për Nxitjen e Konkurrueshmërisë. Ai përcakton tre destinacione: Komanin, me Liqenin e Komanit dhe malet e Cukalit; luginën e Drinit dhe Liqenin e Vaut të Dejës; dhe Bushatin, ku ndodhet Dioqeza e Sapës, për turizëm kulturor dhe agroturizëm.
6. Kultura në territorin e bashkisë
Aktivitetet zhvillohen në hapësira të hapura të njësive administrative, në shkolla dhe në Muzeun Ndre Mjeda në Kukël, sipas kalendarit vjetor. Përgjigja nuk jep shifra sipas njësive dhe as për të ardhurat nga kultura.
Përfundime
- Përgjigja e raporton buxhetin e kulturës me pjesë, me mungesa në paga, shpenzime faktike dhe investime.
- Buxheti operativ i planifikuar u rrit nga 1,16 milionë lekë në vitin 2020 në 6,13 milionë lekë në vitin 2025.
- Qendra Kulturore e Fëmijëve në Bushat ka 9 punonjës; Qendra Kulturore “Gjin Shkoza” është e mbyllur.
- Nuk u bë asnjë konsultim publik për kulturën.
- Dokumenti kryesor i planifikimit është një plan turizmi i financuar nga BE, jo një strategji për kulturën.
Rekomandime
Një buxhet i plotë
Raportimi i shifrave të planifikuara dhe faktike për paga, shpenzime operative dhe investime për çdo vit do të tregonte buxhetin e plotë.
Rihapja e “Gjin Shkozës”
Rindërtimi i qendrës do t'i jepte bashkisë një institucion të dytë kulturor në funksion.
Shpenzimet për trashëgiminë
Raportimi i shpenzimeve për objektet e trashëgimisë do t'i jepte përgjigje një pyetjeje të hapur.
Një strategji për kulturën
Një strategji për kulturën pranë planit të turizmit do t'u jepte trashëgimisë dhe arteve synimet e veta.
Rreth të dhënave
Të dhënat për popullsinë vijnë nga censuset 2011 dhe 2023 të INSTAT-it. Buxheti, institucionet, stafi, aktivitetet dhe planet janë siç i raportoi Bashkia Vau i Dejës në përgjigjen e saj (2026), përfshirë Planin e Zhvillimit të Turizmit 2025 - 2030.
Është bërë çdo përpjekje që kjo analizë të bazohet në të dhënat e dhëna nga bashkia, të plotësuara me të dhëna nga Programet Buxhetore Afatmesme (PBA) të publikuara online. Për komente ose pyetje, ju lutemi kontaktoni artivista@arti-vista.org.
Ky postim është përgatitur në kuadër të projektit CulturAL, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe Qendra Artivista dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.
