Gjendja e Kulturës në Shqipëri 2025 · Profilet bashkiake · Qendra Artivista
Ky profil bazohet në informacionin e dhënë nga Bashkia Tiranë në përgjigje të kërkesës së Qendrës Artivista për informacion mbi kulturën (2026), në programet buxhetore afatmesme të bashkisë (PBA) dhe në Censusin e Popullsisë dhe Banesave 2023 të INSTAT-it. Shumat janë në lekë.
Në një vështrim
| Qarku | Tiranë, kryeqendra e qarkut dhe e vendit |
| Njësitë administrative | 24: 11 njësi të qytetit dhe 13 ish-komuna, përfshirë Kasharin, Farkën, Dajtin, Petrelën, Pezën, Ndroqin, Vaqarrin, Shëngjergjin, Baldushkun, Krrabën, Bërzhitën, Zall-Bastarin dhe Zall-Herrin |
| Sipërfaqja | 1.110,03 km² |
| Popullsia, Censusi 2023 | 598.176 (rreth 539 banorë për km²); 7,3% më shumë se në vitin 2011 |
| Banorë 65 vjeç e lart | 16,3% (mesatarja kombëtare 19,7%) |
| Buxheti i kulturës, fakt | 479,8 milionë lekë në vitin 2020, 1,19 miliardë lekë në vitin 2024 |
| Institucionet kulturore | Qendra Rinore Tën, Qendra Kulturore “Tirana” (me Teatrin Metropol), Qendra e Restaurimit dhe Realizimit të Veprave të Artit, Galeria e Artit Tirana, Agjencia e Industrisë Kreative, Muzeu “Shtëpia Studio Kadare-Agolli” |
| Stafi | 13 deri në 15 në Drejtorinë e Kulturës; 143 në gjashtë institucionet (2026) |
| Projekte të Agjencisë së Industrisë Kreative | 33 përgjatë periudhës 2023 - 2025 |
| Konsultime publike për kulturën | Asnjë kërkesë |
Përmbledhje
Tirana, kryeqyteti, ka buxhetin më të madh për kulturën në këtë seri. Programi i kulturës (08220) u rrit nga 643,6 milionë lekë të planifikuara në vitin 2020 në 1,39 miliardë lekë në vitin 2024, dhe shpenzimet u rritën nga 479,8 milionë në 1,19 miliardë lekë. Në vitin 2025 u planifikuan 1,18 miliardë lekë dhe deri në kohën e përgjigjes u shpenzuan 721,1 milionë. Programi përbën rreth 3,4% deri në 3,8% të buxhetit të qytetit.
Kultura koordinohet nga Drejtoria e Kulturës dhe Trashëgimisë Kulturore, me 13 deri në 15 punonjës, dhe realizohet nga gjashtë institucione me 143 punonjës. Agjencia e Industrisë Kreative, e krijuar në vitin 2022, liston 33 projekte për 2023 - 2025. Tre institucione kanë të ardhura të veta, të cilat u rritën nga 808.370 lekë në vitin 2020 në 6,27 milionë lekë në vitin 2024.
Programi buxhetor afatmesëm raporton 1,32 miliardë lekë të shpenzuara në vitin 2024, rreth 126,3 milionë lekë më shumë se totali i institucioneve në përgjigje. Përgjigja nuk e shpjegon diferencën. Përgjatë periudhës nuk pati kërkesa për konsultime publike për kulturën.
1. Qeverisja dhe institucionet
Drejtoria e Kulturës dhe Trashëgimisë Kulturore, pjesë e Drejtorisë së Përgjithshme të Promovimit të Qytetit, koordinon politikat e kulturës. Pjesën më të madhe të punës e bëjnë gjashtë institucione: Qendra Rinore Tën (kurse pikture, kënge, aktrimi, dizajni, baleti, kitare dhe piano), Qendra Kulturore “Tirana” me Teatrin Metropol, Qendra e Restaurimit dhe Realizimit të Veprave të Artit (monumente, skulptura në parqe dhe restaurim), Galeria e Artit Tirana, Agjencia e Industrisë Kreative (film, rekreacion dhe teknologji) dhe Muzeu “Shtëpia Studio Kadare-Agolli”, i krijuar në vitin 2024 nga bashkimi i dy shtëpive-muze të shkrimtarëve. Programi buxhetor 2026 - 2028 liston në të njëjtin program edhe Drejtorinë e Kopshtit Zoologjik.
2. Financimi
Shpenzimet e planifikuara dhe faktike ishin 643.592.205 dhe 479.776.504 lekë në vitin 2020, 581.951.420 dhe 457.183.339 lekë në vitin 2021, 817.562.239 dhe 678.488.570 lekë në vitin 2022, 1.296.004.192 dhe 1.138.848.103 lekë në vitin 2023, 1.386.304.683 dhe 1.190.094.484 lekë në vitin 2024, dhe 1.178.035.786 dhe 721.065.741 lekë në vitin 2025. Nga viti 2020 deri në 2024 u shpenzua çdo vit 74,5% deri në 87,9% e planit. Njësia më e madhe shpenzuese është vetë aparati i bashkisë, e ndjekur nga Qendra Kulturore “Tirana” dhe Agjencia e Industrisë Kreative.
Shpenzimet për vitet 2022 dhe 2023 përputhen saktësisht me programet buxhetore afatmesme. Për vitin 2024, programi 2026 - 2028 raporton 1.316.349.822 lekë, 126,3 milionë lekë më shumë se përgjigja. Një burim i mundshëm është Kopshti Zoologjik. Raporti i buxhetit për tetë muajt e parë të vitit 2026 konfirmon se Kopshti Zoologjik është pjesë e programit të kulturës, me 154,3 milionë lekë të planifikuara për vitin 2026 dhe 73,7 milionë lekë të shpenzuara nga janari deri në gusht 2025, një madhësi që përputhet me diferencën; shpenzimet e vetë Kopshtit Zoologjik për vitin 2024 nuk jepen, prandaj kjo nuk është e konfirmuar. Për vitin 2026 programi u rishikua në 1,46 miliardë lekë, dhe deri në fund të gushtit ishin shpenzuar 489,8 milionë lekë. Programi parashikon 1,50 miliardë lekë për vitin 2026, pastaj 863,1 milionë lekë në vitin 2027 dhe 798,9 milionë lekë në vitin 2028.
3. Programi kulturor
Agjencia e Industrisë Kreative liston 9 projekte në vitin 2023, 9 në vitin 2024 dhe 15 në vitin 2025. Ndër to janë Festivali Gjon Mili, Balkan Film Market, Game Jam Tirana, Festivali i Arkivit Video Shqiptar, një kurs për inteligjencën artificiale dhe robotikën për fëmijë në Micro Folie Tirana, Festivali “Maks Velo”, Klubet e Industrive Kreative në Shkolla dhe “50 vjet animacion shqiptar”. Agjencia administron gjithashtu Micro Folie Tirana, Qendrën e Artit “Agimi” në ish-kinemanë “Agimi”, Tirana Moons dhe Tirana Film Office. Përgjigja nuk jep listë aktivitetesh për institucionet e tjera.
4. Trashëgimia
Restaurimi është detyrë e Qendrës së Restaurimit dhe Realizimit të Veprave të Artit, e cila shpenzoi 6,2 milionë lekë në vitin 2020 dhe 22,1 milionë lekë në vitin 2024 për monumente, skulptura në parqe dhe vepra publike. Përgjigja nuk jep listë të projekteve të restaurimit.
5. Stafi dhe të ardhurat
Drejtoria e Kulturës kishte 13 punonjës çdo vit, përveç vitit 2024 me 15. Gjashtë institucionet kanë 143 punonjës në vitin 2026. Të ardhura të veta patën tre institucione: muzeu Kadare-Agolli (37.810 lekë në vitin 2020, 760.450 lekë në vitin 2025), Qendra Kulturore “Tirana” (deri në 4,82 milionë lekë në vitin 2022) dhe Galeria e Artit (deri në 1,36 milionë lekë në vitin 2024).
6. Planifikimi dhe pjesëmarrja publike
Përgjigja nuk përmend strategji për kulturën. Sektori i Konsultimit Publik thotë se nuk iu paraqit asnjë kërkesë për konsultime për kulturën, trashëgiminë apo aktivitetet kulturore. Në korrik 2026 Këshilli Bashkiak miratoi Këshillin Artistiko-Kulturor për 2026 - 2028, me nëntë anëtarë.
7. Kultura në territorin e bashkisë
Përgjigja nuk jep ndarje sipas njësive administrative. Agjencia e Industrisë Kreative thotë se punon në hapësira publike në njësi të ndryshme.
Përfundime
- Buxheti i kulturës u rrit nga 479,8 milionë lekë të shpenzuara në vitin 2020 në 1,19 miliardë lekë në vitin 2024, më i madhi në këtë seri.
- Shifra e vitit 2024 në programin buxhetor është 126,3 milionë lekë më e lartë se në përgjigje, dhe arsyeja nuk shpjegohet.
- Kulturën e realizojnë gjashtë institucione me 143 punonjës, dhe Agjencia e Industrisë Kreative liston 33 projekte për 2023 - 2025.
- Të ardhurat e veta të tre institucioneve arritën 6,27 milionë lekë në vitin 2024.
- Nuk përmendet strategji për kulturën, nuk pati kërkesa për konsultime dhe nuk ka ndarje sipas njësive administrative.
Rekomandime
Shpjegimi i diferencës së vitit 2024
Sqarimi nëse Kopshti Zoologjik përbën diferencën prej 126,3 milionë lekësh do t'i përputhte dy burimet e buxhetit.
Një strategji për kulturën
Miratimi dhe publikimi i një strategjie për kulturën do të përcaktonte synimet e qytetit për sektorin.
Raportim për çdo institucion
Një listë aktivitetesh për çdo institucion, si ajo e Agjencisë së Industrisë Kreative, do të tregonte programin e plotë.
Shtrirja në territor
Raportimi i aktiviteteve dhe shpenzimeve sipas njësive administrative do të tregonte sa larg qendrës arrin kultura.
Rreth të dhënave
Të dhënat për popullsinë vijnë nga Censusi 2023 i INSTAT-it. Buxheti, institucionet, stafi, projektet dhe të ardhurat janë siç i raportoi Bashkia Tiranë në përgjigjen e saj (2026); shifrat e programit buxhetor vijnë nga programet buxhetore afatmesme 2025 - 2027 dhe 2026 - 2028 dhe nga raporti i buxhetit për janar - gusht 2026.
Është bërë çdo përpjekje që kjo analizë të bazohet në të dhënat e dhëna nga bashkia, të plotësuara me të dhëna nga Programet Buxhetore Afatmesme (PBA) të publikuara online. Për komente ose pyetje, ju lutemi kontaktoni artivista@arti-vista.org.
Ky postim është përgatitur në kuadër të projektit CulturAL, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe Qendra Artivista dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.
