Gjendja e Kulturës në Shqipëri 2025 · Profilet bashkiake · Qendra Artivista
Ky profil bazohet në informacionin e dhënë nga Bashkia Libohovë në përgjigje të kërkesës së Qendrës Artivista për informacion mbi kulturën (2026), në programet buxhetore afatmesme të bashkisë (PBA) dhe në Censusin e Popullsisë dhe Banesave 2023 të INSTAT-it. Shumat janë në lekë.
Në një vështrim
| Qarku | Gjirokastër |
| Njësitë administrative | 3: Libohovë, Qendër Libohovë, Zagorie; një qytet dhe 17 fshatra |
| Sipërfaqja | 248,24 km² |
| Popullsia, Censusi 2023 | 2.765 (rreth 11 banorë për km²); 24,6% më pak se në vitin 2011 |
| Banorë 65 vjeç e lart | 30,7% (mesatarja kombëtare 19,7%) |
| Buxheti i kulturës (përgjigja) | Midis 750.000 dhe 6.111.000 lekë të miratuara në vit; midis 26% dhe 46% të shpenzuara |
| Institucioni kulturor | Qendra Kulturore Libohovë, me bibliotekën e qytetit |
| Stafi | 2 në Qendrën Kulturore; 1 specialist në bashki |
| Aktivitete | Nga 16 në vitin 2020 në 21 në vitet 2024 dhe 2025 |
| Konsultime publike | 1 ose 2 në vit |
Përmbledhje
Libohova, në rrëzë të Malit të Gjerë pranë Gjirokastrës, ka popullsinë më të vogël në këtë seri: 2.765 banorë në vitin 2023, pothuajse një e treta e tyre 65 vjeç e lart. Kultura drejtohet nga sektori i arsimit dhe kulturës përmes një institucioni të vetëm, Qendrës Kulturore Libohovë, me dy punonjës.
Çdo vit bashkia shpenzoi për kulturën shumë më pak se sa miratoi: midis 26% dhe 46% të buxhetit. Në vitin 2024, për shembull, u miratuan 6,1 milionë lekë dhe u shpenzuan 2,1 milionë. Përgjigja shpjegon se aktivitetet organizohen së bashku me shkollat dhe pa kosto financiare, gjë që mund të shpjegojë një pjesë të diferencës.
Kalendari u rrit nga 16 në 21 aktivitete në vit, nga përkujtimet dhe aktivitetet me shkollat te festat e fshatrave si “Tradita Libohovite” dhe “Takim Brezash” në Nepravishtë. Nuk u kryen punime në trashëgimi, nuk ka strategji kulture dhe Qendra Kulturore nuk gjeneron të ardhura.
1. Qeverisja dhe institucionet
I vetmi institucion kulturor është Qendra Kulturore Libohovë, në qendër të qytetit në rrugën Avni Rustemi, e menaxhuar nga sektori i arsim-kulturës i bashkisë. Ajo organizon aktivitetet kulturore dhe administron bibliotekën e qytetit. Salla e saj ka 150 vende dhe një skenë.
2. Stafi dhe financimi
Buxheti i miratuar për kulturën ishte 1.450.000 lekë në vitin 2020, 750.000 lekë në vitin 2021, 1.378.000 lekë në vitin 2022, 1.605.000 lekë në vitin 2023, 6.111.000 lekë në vitin 2024 dhe 3.151.000 lekë në vitin 2025. Shpenzimet ishin 673.000, 197.000, 406.000, 453.000, 2.054.000 dhe 1.063.000 lekë, midis 26,3% dhe 46,4% të buxhetit çdo vit. Përgjigja jep të njëjtat shuma si fonde të shpërndara, për 5 deri 7 përfitues në vit.
Programi buxhetor afatmesëm 2026 - 2028 i bashkisë konfirmon buxhetin e vitit 2025 prej 3.151.000 lekësh dhe planifikon 200.000 lekë në vit për kulturën përgjatë periudhës 2026 - 2028. Ai regjistron gjithashtu 29 asete të trashëgimisë kulturore. Qendra Kulturore ka 2 punonjës, dhe një specialist në bashki është përgjegjës për kulturën.
3. Programi kulturor
Përgjigja numëron 16 aktivitete në vitin 2020, 15 në vitin 2021, 14 në vitin 2022, 18 në vitin 2023 dhe 21 si në vitin 2024 ashtu edhe në vitin 2025, përfshirë datat historike e përkujtimore dhe festat vendore e fetare. Në një pyetje tjetër jep një numër më të ulët, 7 deri 9 në vit. Kalendari përfshin përvjetorin e Çlirimit të Libohovës, homazhet për Avni Rustemin, festën e krahinës së Zagorisë në Nivan, festat “Takim Brezash” në Bulo dhe Nepravishtë, “Tradita Libohovite” në gusht, aktivitetin “Jeto Natyrën” në Çajup, festat e Labovës së Kryqit dhe Labovës së Sipërme, një kamp veror për fëmijët dhe, nga viti 2025, një festival me këngë e valle nga Ansambli Libohova.
4. Trashëgimia
Përgjigja nuk rendit asnjë restaurim apo ndërhyrje tjetër në objektet e trashëgimisë përgjatë periudhës 2020 - 2025.
5. Planifikimi dhe pjesëmarrja publike
Libohova nuk ka strategji kulture, plan vendor apo dokument politikash, dhe as plane për vitet në vijim. Ajo zhvilloi 1 ose 2 konsultime publike për kulturën çdo vit.
6. Kultura në territorin e bashkisë
Aktivitetet shpërndahen në të tria njësitë administrative, në vende me interes për vizitorët. Qendër Libohova dhe Zagoria nuk kanë hapësira kulturore; aktivitetet atje zhvillohen në qendrat e fshatrave me pajisjet audio dhe skenën lëvizëse të Qendrës Kulturore. Festat e përvitshme mbahen në sheshet e fshatrave dhe në bulevardin e Libohovës.
Përfundime
- Libohova ka popullsinë më të vogël në këtë seri, dhe pothuajse një e treta e banorëve janë 65 vjeç e lart.
- Vetëm midis 26% dhe 46% të buxhetit të miratuar për kulturën u shpenzua çdo vit.
- Kalendari u rrit nga 16 në 21 aktivitete në vit, shumë prej tyre të organizuara me shkollat pa kosto.
- Programi buxhetor 2026 - 2028 parashikon vetëm 200.000 lekë në vit për kulturën.
- Nuk pati punime në trashëgimi, strategji apo të ardhura nga kultura.
Rekomandime
Një buxhet që mund të shpenzohet
Vendosja e buxhetit të kulturës më pranë asaj që shpenzohet realisht, ose shpjegimi pse pjesa më e madhe mbetet e papërdorur, do ta bënte planifikimin më realist.
Një numër i vetëm aktivitetesh
Përgjigja jep dy numra të ndryshëm. Raportimi i një liste të vetme çdo vit, me numrin e pjesëmarrësve, do të tregonte shtrirjen reale të programit.
Kujdes për 29 asetet e trashëgimisë
Programi buxhetor rendit 29 asete të trashëgimisë kulturore. Një plan i thjeshtë për mirëmbajtjen dhe promovimin e tyre, i lidhur me vizitorët e Gjirokastrës, mund të sjellë si kujdes ashtu edhe të ardhura.
Diaspora në programin veror
Me një popullsi të vogël banuese dhe shumë njerëz që jetojnë gjetkë, festat verore janë një mundësi për të përfshirë emigrantët dhe vizitorët në jetën e fshatrave.
Rreth të dhënave
Të dhënat për popullsinë janë nga Censusi 2023 i INSTAT-it. Buxheti, aktivitetet, fondet e shpërndara, stafi, konsultimet dhe informacioni sipas njësive janë sipas raportimit të bashkisë në përgjigjen e saj (Nr. 1413 Prot., 2026). Shifrat e planit dhe numri i aseteve të trashëgimisë janë nga programi buxhetor afatmesëm (PBA) 2026 - 2028, faza I, i bashkisë.
Është bërë çdo përpjekje që kjo analizë të bazohet në të dhënat e dhëna nga bashkia, të plotësuara me të dhëna nga Programet Buxhetore Afatmesme (PBA) të publikuara online. Për komente ose pyetje, ju lutemi kontaktoni artivista@arti-vista.org.
Ky postim është përgatitur në kuadër të projektit CulturAL, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe Qendra Artivista dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.
