Gjendja e Kulturës në Shqipëri 2025 · Profilet bashkiake · Qendra Artivista
Ky profil bazohet në informacionin e dhënë nga Bashkia Librazhd në përgjigje të kërkesës së Qendrës Artivista për informacion mbi kulturën (2026), në programet buxhetore afatmesme të bashkisë (PBA) dhe në Censusin e Popullsisë dhe Banesave 2023 të INSTAT-it. Shumat janë në lekë.
Në një vështrim
| Qarku | Elbasan |
| Njësitë administrative | 7: Librazhd, Qendër Librazhd, Hotolisht, Lunik, Stëblevë, Polis, Orenjë |
| Sipërfaqja | 793,36 km² |
| Popullsia, Censusi 2023 | 23.312 (rreth 29 banorë për km²); 26,9% më pak se në vitin 2011 |
| Banorë 65 vjeç e lart | 17,9% (mesatarja kombëtare 19,7%) |
| Buxheti i kulturës dhe turizmit (përgjigja) | 9,1 milionë lekë plan dhe 6,9 milionë fakt në vitin 2020; 26,1 milionë plan dhe 24,3 milionë fakt në vitin 2025 |
| Institucionet kulturore | Pallati i Kulturës “Sadi Halili”; Qendra Kulturore e Fëmijëve |
| Stafi | 11 përgjatë periudhës 2020 - 2024, 12 në vitin 2025 |
| Aktivitete | Nga 18 në vitin 2020 në 30 në vitin 2025 |
Përmbledhje
Librazhdi, në malet e luginës së Shkumbinit në lindje të Elbasanit, e drejton kulturën përmes dy institucioneve, Pallatit të Kulturës “Sadi Halili” dhe Qendrës Kulturore të Fëmijëve, me 11 deri 12 punonjës.
Buxheti i tij për kulturën dhe turizmin pothuajse u trefishua, nga 9,1 milionë lekë plan në vitin 2020 në 26,1 milionë lekë në vitin 2025, dhe arriti në 30 milionë lekë për vitin 2026. Pjesa e realizuar u rrit nga 76,3% në 93,3%, me një rënie në 66,5% në vitin 2022. Numri i aktiviteteve u rrit çdo vit, nga 18 në 30.
Të dyja ndërtesat u restauruan në vitet 2017 - 2019, ndaj në këtë periudhë nuk u financuan punime në trashëgimi. Librazhdi nuk ka strategji kulture, nuk zhvilloi konsultime publike për kulturën dhe institucionet e tij nuk gjenerojnë të ardhura.
1. Qeverisja dhe institucionet
Dy institucione janë në varësi të bashkisë: Pallati i Kulturës “Sadi Halili” dhe Qendra Kulturore e Fëmijëve. Përgjigja nuk jep hollësi të tjera për stafin apo funksionet e tyre.
2. Stafi dhe financimi
Përgjigja jep buxhetin për kulturën dhe turizmin së bashku: 9.085.541 lekë plan dhe 6.936.738 lekë fakt në vitin 2020, 13.500.000 lekë plan dhe fakt në vitin 2021, 10.836.232 dhe 7.209.739 lekë në vitin 2022, 14.370.104 dhe 12.508.184 lekë në vitin 2023, 17.628.603 dhe 16.132.788 lekë në vitin 2024, dhe 26.100.611 dhe 24.340.240 lekë në vitin 2025. Buxheti i vitit 2026 për kulturën dhe turizmin është 30.000.000 lekë, rreth 70% i realizuar në kohën e përgjigjes.
Programi buxhetor afatmesëm 2025 - 2027 tregon vetëm programin e kulturës: 9.757.000 lekë fakt në vitin 2022 dhe 12.508.000 lekë në vitin 2023, njësoj si në përgjigje, një buxhet prej 15.199.000 lekësh për vitin 2024 dhe plane prej 13.980.000 deri 14.261.000 lekësh në vit përgjatë periudhës 2025 - 2027. Stafi ishte 11 punonjës përgjatë periudhës 2020 - 2024 dhe 12 në vitin 2025.
3. Programi kulturor
Bashkia organizoi 18 aktivitete në vitet 2020 dhe 2021, 19 në vitin 2022, 22 në vitin 2023, 25 në vitin 2024 dhe 30 në vitin 2025. Përgjigja nuk i emërton ato dhe nuk numëron pjesëmarrësit.
4. Trashëgimia
Përgjatë periudhës 2020 - 2025 nuk u përdorën fonde për restaurime, sepse të dyja ndërtesat, Pallati i Kulturës dhe Qendra Kulturore e Fëmijëve, u restauruan në vitet 2017 - 2019.
5. Planifikimi dhe pjesëmarrja publike
Librazhdi nuk ka strategji kulture, plan vendor apo dokument politikash, dhe as plane për vitet në vijim. Nuk u zhvilluan konsultime publike për kulturën.
6. Kultura në territorin e bashkisë
Aktivitetet zhvillohen në sallat e Qendrës Kulturore të Fëmijëve dhe të Pallatit të Kulturës, si dhe në sheshet publike dhe parqet. Përgjigja nuk jep informacion sipas njësive administrative.
Përfundime
- Buxheti për kulturën dhe turizmin pothuajse u trefishua përgjatë periudhës 2020 - 2025.
- Pjesa e realizuar kaloi 90% në vitet 2024 dhe 2025.
- Aktivitetet u rritën çdo vit, nga 18 në 30.
- Të dyja ndërtesat kulturore u restauruan pak para kësaj periudhe.
- Nuk ka strategji, konsultim publik apo të ardhura nga kultura.
Rekomandime
Ndarja e kulturës nga turizmi
Raportimi i dy buxheteve veçmas do të tregonte sa shkon për kulturën dhe do të përputhej me programin buxhetor, i cili mbulon vetëm kulturën.
Hartimi i një strategjie kulture
Me një buxhet dhe kalendar në rritje, një strategji e shkurtër e diskutuar me banorët do të ndihmonte në vendosjen e përparësive për vitet në vijim.
Konsultimi i banorëve
Të paktën një konsultim publik në vit për programin kulturor do t'u jepte banorëve dhe të rinjve mundësinë ta formësojnë atë.
Kultura edhe në njësitë malore
Gjashtë nga shtatë njësitë janë rurale. Çuarja e disa prej 30 aktiviteteve vjetore në Polis, Stëblevë, Orenjë dhe në fshatrat e tjerë do ta afronte kulturën me më shumë banorë.
Rreth të dhënave
Të dhënat për popullsinë janë nga Censusi 2023 i INSTAT-it. Buxheti, aktivitetet, institucionet, stafi dhe informacioni tjetër janë sipas raportimit të bashkisë në përgjigjen e saj (2026). Shifrat vetëm për programin e kulturës janë nga programi buxhetor afatmesëm (PBA) 2025 - 2027 i bashkisë.
Është bërë çdo përpjekje që kjo analizë të bazohet në të dhënat e dhëna nga bashkia, të plotësuara me të dhëna nga Programet Buxhetore Afatmesme (PBA) të publikuara online. Për komente ose pyetje, ju lutemi kontaktoni artivista@arti-vista.org.
Ky postim është përgatitur në kuadër të projektit CulturAL, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe Qendra Artivista dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.
