Gjendja e Kulturës në Shqipëri 2025 · Profilet bashkiake · Qendra Artivista
Ky profil bazohet në informacionin e dhënë nga Bashkia Malësi e Madhe në përgjigje të kërkesës së Qendrës Artivista për informacion mbi kulturën (2026), në programet buxhetore afatmesme të bashkisë (PBA) dhe në Censusin e Popullsisë dhe Banesave 2023 të INSTAT-it. Shumat janë në lekë.
Në një vështrim
| Qarku | Shkodër |
| Njësitë administrative | 6: Koplik, Gruemirë, Kastrat, Kelmend, Qendër, Shkrel |
| Sipërfaqja | 951,01 km² |
| Popullsia, Censusi 2023 | 21.684 (rreth 23 banorë për km²); 29,6% më pak se në vitin 2011 |
| Banorë 65 vjeç e lart | 22,8% (mesatarja kombëtare 19,7%) |
| Buxheti i kulturës (përgjigja) | 3,66 milionë lekë plan dhe 2,16 milionë fakt në vitin 2020; 7,97 milionë plan dhe 5,73 milionë fakt në vitin 2025 |
| Struktura kulturore | Zyra e Kulturës, në Drejtorinë e Kulturës, Arsimit, Sportit, Turizmit dhe Rinisë |
| Stafi | 4 |
| Aktivitete | Nga 2 në vit përgjatë periudhës 2020 - 2022 në 8 në vitin 2025 |
| Strategjia | Po hartohet një Strategji për Zhvillimin e Kulturës |
Përmbledhje
Malësia e Madhe, bashkia malore në veri të Shkodrës që përfshin Kelmendin dhe Alpet Shqiptare në kufi me Malin e Zi, e drejton kulturën përmes një Zyre të vogël të Kulturës me 4 punonjës në Koplik. Ajo humbi pothuajse 30% të popullsisë midis dy censuseve.
Buxheti i kulturës më shumë se u dyfishua, nga 3,66 milionë lekë në vitin 2020 në 7,97 milionë lekë në vitin 2025, ndërsa shpenzimet u rritën nga 2,16 në 5,73 milionë lekë. Çdo vit u shpenzua midis 53% dhe 72% e buxhetit. Numri i aktiviteteve u rrit nga 2 në vit përgjatë periudhës 2020 - 2022 në 8 në vitin 2025.
Nuk u financuan punime në trashëgimi dhe nuk u shpërndanë fonde për të tjerë në fushën e kulturës. Bashkia po harton një Strategji për Zhvillimin e Kulturës, dhe banorët i paraqesin kërkesat e tyre për kulturën në dëgjesat publike vjetore për buxhetin.
1. Qeverisja dhe institucionet
Kultura është përgjegjësi e Sektorit të Kulturës, i quajtur edhe Zyra e Kulturës, në Drejtorinë e Kulturës, Arsimit, Sportit, Turizmit dhe Rinisë në Koplik. Ai ka 4 punonjës.
2. Stafi dhe financimi
Buxheti i miratuar dhe shpenzimet faktike ishin 3.660.000 dhe 2.164.200 lekë në vitin 2020, 3.660.000 dhe 1.930.680 lekë në vitin 2021, 3.960.000 dhe 2.368.360 lekë në vitin 2022, 4.760.000 dhe 3.325.828 lekë në vitin 2023, 7.867.700 dhe 4.167.078 lekë në vitin 2024, dhe 7.970.319 dhe 5.725.125 lekë në vitin 2025. Pjesa e realizuar ndryshoi midis 52,8% dhe 71,8%.
Programi buxhetor afatmesëm 2024 - 2026 konfirmon shifrat e periudhës 2021 - 2023 dhe vendoste një objektiv prej 5 aktivitetesh kulturore në vit me 3.960.000 lekë për çdo vit përgjatë periudhës 2024 - 2026; buxhetet e miratuara më vonë për vitet 2024 dhe 2025 ishin rreth dy herë më të mëdha. Bashkia nuk shpërndau fonde publike për të tjerë në fushën e kulturës, dhe strukturat e saj kulturore nuk gjenerojnë të ardhura.
3. Programi kulturor
Bashkia organizoi 2 aktivitete në vit në vitet 2020, 2021 dhe 2022, 3 në vitin 2023, 4 në vitin 2024 dhe 8 në vitin 2025. Përgjigja nuk i emërton ato. Aktivitetet zhvillohen në hapësira publike në pronësi të bashkisë, gjë që sipas përgjigjes i mban kostot të ulëta.
4. Trashëgimia
Përgjatë periudhës 2020 - 2025 nuk u përdorën fonde të bashkisë për ndërhyrje në objektet e trashëgimisë.
5. Planifikimi dhe pjesëmarrja publike
Sektori i Kulturës po harton një Strategji për Zhvillimin e Kulturës, që do të udhëheqë politikat kulturore në vitet në vijim, me fokus promovimin e vlerave kulturore, të trashëgimisë së zonës dhe të identitetit vendor. Konsultimet publike bëhen çdo vit në kuadër të dëgjesave për buxhetin, ku banorët e zonave të ndryshme paraqesin kërkesat e tyre.
6. Kultura në territorin e bashkisë
Përgjigja nuk jep informacion për aktivitetet sipas njësive administrative.
Përfundime
- Buxheti i kulturës më shumë se u dyfishua përgjatë periudhës 2020 - 2025.
- Çdo vit u shpenzua midis 53% dhe 72% e buxhetit të miratuar.
- Aktivitetet u rritën nga 2 në vit në 8 në vitin 2025.
- Nuk u financuan punime në trashëgimi, në një bashki me trashëgimi të pasur malore.
- Po hartohet një Strategji për Zhvillimin e Kulturës.
Rekomandime
Përfundimi dhe konsultimi i strategjisë
Përfundimi i Strategjisë për Zhvillimin e Kulturës, dhe diskutimi i saj me banorët e Kelmendit, Shkrelit, Kastratit dhe zonave të tjera, do t'i jepte kulturës qëllime të qarta.
Emërtimi i aktiviteteve
Renditja e aktiviteteve vjetore, me vendet dhe pjesëmarrësit, do të tregonte si përdoret buxheti në rritje.
Mbrojtja e trashëgimisë malore
Kullat, kishat, shtigjet dhe traditat e malësisë janë pjesë e tërheqjes së zonës. Një fond i vogël vjetor për kujdesin ndaj tyre, i kombinuar me thirrje kombëtare ose të BE-së, mund të nisë mbrojtjen e tyre.
Kultura në fshatra
Me shumicën e banorëve të shpërndarë në gjashtë njësi, mbajtja e disa aktiviteteve vjetore në fshatra, sidomos në verë, do të arrinte më shumë njerëz dhe vizitorë.
Rreth të dhënave
Të dhënat për popullsinë janë nga Censusi 2023 i INSTAT-it. Buxheti, aktivitetet, stafi, konsultimet, strategjia dhe të ardhurat janë sipas raportimit të Sektorit të Kulturës në përgjigjen e bashkisë (2026). Shifrat e planit janë nga programi buxhetor afatmesëm (PBA) 2024 - 2026 i bashkisë.
Është bërë çdo përpjekje që kjo analizë të bazohet në të dhënat e dhëna nga bashkia, të plotësuara me të dhëna nga Programet Buxhetore Afatmesme (PBA) të publikuara online. Për komente ose pyetje, ju lutemi kontaktoni artivista@arti-vista.org.
Ky postim është përgatitur në kuadër të projektit CulturAL, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe Qendra Artivista dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.
