Gjendja e Kulturës në Shqipëri 2025 · Profilet bashkiake · Qendra Artivista
Ky profil bazohet në informacionin e dhënë nga Bashkia Prrenjas në përgjigje të kërkesës së Qendrës Artivista për informacion mbi kulturën (2026) dhe në Censusin e Popullsisë dhe Banesave 2023 të INSTAT-it. Shumat janë në lekë.
Në një vështrim
| Qarku | Elbasan |
| Njësitë administrative | 4: Prrenjas, Qukës, Rrajcë, Stravaj |
| Sipërfaqja | 323,17 km² |
| Popullsia, Censusi 2023 | 18.768 (rreth 58 banorë për km²); 24,6% më pak se në vitin 2011 |
| Banorë 65 vjeç e lart | 16,8% (mesatarja kombëtare 19,7%) |
| Buxheti i kulturës | 1,86 milionë lekë plan dhe 0,12 milionë fakt në vitin 2020; 3,47 milionë plan dhe 3,27 milionë fakt në vitin 2025 |
| Institucioni kulturor | Qendra Kulturore Prrenjas (bibliotekë dhe sallë koncertesh), në ish-godinën e Kinoklubit |
| Stafi | 6 |
| Aktivitete | 2 në vitin 2020, 12 deri në 15 në vit që nga viti 2021 |
| Të ardhura nga kultura | Asnjë; të gjitha aktivitetet janë falas |
Përmbledhje
Prrenjasi, në malet e qarkut të Elbasanit pranë kufirit me Maqedoninë e Veriut, kishte 18.768 banorë në vitin 2023, një e katërta më pak se në vitin 2011, por popullsia e tij është më e re se mesatarja kombëtare. Kultura drejtohet nga Qendra Kulturore Prrenjas, me 6 punonjës.
Pothuajse asgjë nga buxheti i kulturës i vitit 2020 nuk u shpenzua, për shkak të COVID-19. Që nga viti 2021 bashkia shpenzoi çdo vit midis 86% dhe 94% të buxhetit, dhe shpenzimet u rritën nga 0,91 milionë lekë në vitin 2022 në 3,27 milionë lekë në vitin 2025. Ajo zhvillon 12 deri në 15 aktivitete në vit në të katër njësitë, të gjitha falas.
Godina e Qendrës Kulturore u rikonstruktua plotësisht në vitin 2019, dhe përgjatë periudhës 2020 - 2025 nuk pati punime të tjera në trashëgimi. Bashkia po përgatit politika për industritë kreative, turizmin kulturor dhe trashëgiminë jomateriale, si vallet, polifonia, kostumet dhe zanatet.
1. Qeverisja dhe institucionet
Qendra Kulturore Prrenjas organizon aktivitete kulturore e artistike dhe ofron bibliotekë dhe sallë koncertesh për aktivitete. Ajo ndodhet në ish-godinën e Kinoklubit në Prrenjas dhe ka 6 punonjës, aq sa ka pasur që nga viti 2020.
2. Stafi dhe financimi
Buxheti i planifikuar dhe shpenzimi faktik ishin 1.859.997 dhe 119.520 lekë në vitin 2020, 1.399.998 dhe 1.211.280 lekë në vitin 2021, 993.998 dhe 909.120 lekë në vitin 2022, 1.759.998 dhe 1.511.760 lekë në vitin 2023, 3.499.960 dhe 3.186.000 lekë në vitin 2024, dhe 3.471.997 dhe 3.267.600 lekë në vitin 2025. Fondet u përdorën për aktivitete për komunitetin, për ruajtjen dhe promovimin e traditave vendore dhe për përfshirjen e banorëve. Të gjitha aktivitetet janë falas, pa bileta, prandaj Qendra nuk ka të ardhura.
3. Programi kulturor
Në vitin 2020 u zhvilluan vetëm 2 aktivitete, sepse të tjerat u pezulluan për shkak të COVID-19. Pastaj bashkia zhvilloi 12 aktivitete në vitin 2021, 14 në vitin 2022, 12 në vitin 2023 dhe 15 si në vitin 2024 ashtu edhe në vitin 2025, përfshirë aktivitete kulturore e artistike, festivale dhe projekte. Ato zhvillohen në skena të jashtme, në skenën e Qendrës Kulturore dhe në palestrat e shkollave.
4. Trashëgimia
Përgjatë periudhës 2020 - 2025 nuk pati restaurime apo ndërhyrje të tjera në objekte të trashëgimisë. Godina e Qendrës Kulturore ishte rikonstruktuar plotësisht në vitin 2019.
5. Planifikimi dhe pjesëmarrja publike
Në pyetjen për strategjitë, përgjigja rendit dokumente kombëtare, si Strategjia Kombëtare për Kulturën 2020 - 2025 dhe planet e saj të veprimit. Për periudhën në vijim, bashkia po përgatit politika për të mbështetur artistët e rinj, skenën e pavarur dhe artizanatin; për të zhvilluar festivale folklorike, panaire artizanale, itinerare kulturore dhe muze; dhe për të mbështetur vallet tradicionale, polifoninë, kostumet popullore dhe zanatet. Ato nuk janë përfunduar ende. Çdo vit zhvillohen një ose dy takime publike për kulturën, gjithsej gjashtë përgjatë periudhës 2020 - 2025.
6. Kultura në territorin e bashkisë
Aktivitetet u zhvilluan në të katër njësitë administrative: Rrajcë, Qukës, Stravaj dhe Prrenjas.
Përfundime
- Pas një ndalimi pothuajse të plotë në vitin 2020, bashkia shpenzoi çdo vit 86% deri në 94% të buxhetit të kulturës.
- Shpenzimet për kulturën u rritën rreth tre herë e gjysmë midis viteve 2022 dhe 2025.
- 12 deri në 15 aktivitete falas në vit arrijnë të katër njësitë administrative.
- Politikat për industritë kreative, turizmin kulturor dhe trashëgiminë jomateriale janë në përgatitje.
- Popullsia është më e re se mesatarja kombëtare, pavarësisht humbjeve që nga viti 2011.
Rekomandime
Përfundimi i politikave të kulturës
Përfundimi i politikave në përgatitje dhe miratimi i tyre si një strategji e shkurtër bashkiake do ta udhëhiqte buxhetin në rritje.
Trashëgimia e gjallë në qendër
Vallet, polifonia, kostumet dhe zanatet e trevës mund të bëhen një festival vjetor ose një itinerar kulturor për vizitorët.
Kujdesi për trashëgiminë
Me Qendrën Kulturore të rinovuar, një fond i vogël për monumentet dhe ndërtesat tradicionale në fshatra do ta shtrinte kujdesin te trashëgimia më e gjerë.
Emërtimi i aktiviteteve
Listimi i aktiviteteve vjetore, me vendet dhe pjesëmarrësit, do t'u tregonte banorëve dhe partnerëve se çfarë arrin buxheti.
Rreth të dhënave
Të dhënat për popullsinë janë nga Censusi 2023 i INSTAT-it. Buxheti, aktivitetet, institucioni, stafi, trashëgimia, planet dhe konsultimet janë sipas raportimit të bashkisë në përgjigjen e saj (2026).
Është bërë çdo përpjekje që kjo analizë të bazohet në të dhënat e dhëna nga bashkia, të plotësuara me të dhëna nga Programet Buxhetore Afatmesme (PBA) të publikuara online. Për komente ose pyetje, ju lutemi kontaktoni artivista@arti-vista.org.
Ky postim është përgatitur në kuadër të projektit CulturAL, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe Qendra Artivista dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.
