Gjendja e Kulturës në Shqipëri 2025 · Profilet bashkiake · Qendra Artivista
Ky profil bazohet në informacionin e dhënë nga Bashkia Vlorë në përgjigje të kërkesës së Qendrës Artivista për informacion mbi kulturën (2026) dhe në Censusin e Popullsisë dhe Banesave 2023 të INSTAT-it. Shumat janë në lekë.
Në një vështrim
| Qarku | Vlorë, kryeqendra e qarkut |
| Njësitë administrative | 5: Vlorë, Orikum, Qendër Vlorë, Novoselë, Shushicë |
| Sipërfaqja | 616,85 km² |
| Popullsia, Censusi 2023 | 83.683 (rreth 136 banorë për km²); 20,2% më pak se në vitin 2011 |
| Banorë 65 vjeç e lart | 24,9% (mesatarja kombëtare 19,7%) |
| Buxheti i kulturës, i miratuar | Qendra Kulturore 62,2 milionë lekë, Teatri “Petro Marko” 53,6 milionë lekë (2025) |
| Institucionet kulturore | Muzeu Historik dhe Etnografik, Biblioteka Publike “Shevqet Musaraj”, Galeria e Arteve, Teatri i Kukullave dhe Kinemaja Publike, nën Qendrën e Kulturës dhe Artit |
| Stafi, Drejtoria e Zhvillimit Ekonomik dhe Turizmit | 2 (2022), 2 (2023), 5 (2024), 6 (2025) |
| Aktivitete të Drejtorisë së Turizmit | Asnjë në 2020 - 2024, 17 në vitin 2025 |
| Punime në trashëgimi | Nuk jepen në përgjigje |
Përmbledhje
Vlora, kryeqendra e qarkut, humbi 20,2% të popullsisë midis censuseve 2011 dhe 2023. Kërkesës iu përgjigjën dy struktura: Qendra e Kulturës dhe Artit dhe Drejtoria e Zhvillimit Ekonomik dhe Turizmit. Përgjigjet përshkruajnë një program të pasur aktivitetesh, por nuk japin shifra për buxhetin, trashëgiminë apo të ardhurat. Buxhetet vjetore të bashkisë e plotësojnë pjesërisht këtë mungesë: në vitin 2025 Qendra Kulturore kishte 62,2 milionë lekë dhe Teatri “Petro Marko” 53,6 milionë lekë.
Qendra e Kulturës dhe Artit drejton Muzeun Historik dhe Etnografik, Bibliotekën Publike “Shevqet Musaraj”, Galerinë e Arteve, Teatrin e Kukullave dhe Kinemanë Publike. Në vitin 2025 ajo shënoi 180-vjetorin e lindjes së Ismail Qemalit, hapi një Kënd të Librit Ukrainas në bibliotekë, vuri në skenë shfaqje të reja me kukulla dhe organizoi Festivalin Folklorik Tipologjik Kombëtar të Iso-Polifonisë.
Drejtoria e Zhvillimit Ekonomik dhe Turizmit nuk organizoi asnjë aktivitet kulturor në 2020 - 2024 dhe organizoi 17 aktivitete kulturore, artistike, sportive dhe sociale në vitin 2025. Stafi i saj u rrit nga 2 në vitin 2022 në 6 në vitin 2025. Përgjigja nuk flet për strategji, konsultime apo ndarje sipas njësive administrative.
1. Qeverisja dhe institucionet
Qendra e Kulturës dhe Artit promovon jetën artistike e kulturore dhe trashëgiminë, dhe koordinon pesë institucione: Muzeun Historik dhe Etnografik, Bibliotekën Publike “Shevqet Musaraj”, Galerinë e Arteve, Teatrin e Kukullave dhe Kinemanë Publike. Drejtoria e Zhvillimit Ekonomik dhe Turizmit thotë se filloi të punojë për kulturën vetëm në vitin 2025.
2. Financimi
Asnjëra strukturë nuk dha buxhet për kulturën në përgjigje, por buxhetet vjetore të bashkisë e japin. Qendra Kulturore, që drejton bibliotekën, muzetë, galerinë dhe kinemanë, u buxhetua me 40.946.000 lekë në vitin 2022, 47.613.000 lekë në vitin 2023 dhe 62.175.000 lekë në vitin 2025. Teatri “Petro Marko” kishte 33.115.000 lekë në vitin 2022 dhe 53.590.000 lekë në vitin 2025. Shërbimet kulturore në tërësi ishin 71.061.000 lekë në vitin 2022 (2,97% e buxhetit) dhe 86.478.000 lekë në vitin 2023 (3,40%). Buxheti 2025 cakton gjithashtu 84.010.000 lekë për aktivitete kulturore, artistike, sportive, sociale dhe turistike, si festivali Aulona Folk. Këto janë buxhete të miratuara; shifrat e shpenzimeve nuk ishin të disponueshme.
3. Programi kulturor
Në vitin 2025 muzeu e ndërtoi programin rreth 180-vjetorit të lindjes së Ismail Qemalit, me ekspozita për Qeverinë e Vlorës dhe për artizanatin në trashëgiminë kulturore, dhe me aktivitete për Ditën e Pavarësisë dhe të Çlirimit. Biblioteka hapi Këndin e Librit Ukrainas, rihapi Sektorin e Librit Politik dhe organizoi klube leximi dhe konkurse si “Ëndërrime”. Teatri i Kukullave dha premierat “Princi Bretk” dhe “E bija e Hënës dhe e Diellit”. Galeria e Arteve organizoi Kolonia e Artit me piktorë nga i gjithë vendi dhe një ekspozitë me të rinj nga Ulqini.
Qendra Kulturore dha shfaqje për Ditën e Verës, çoi grupe vendore në konkurse në Rumani dhe Spanjë dhe, në nëntor e dhjetor, organizoi Festivalin Folklorik Tipologjik Kombëtar të Iso-Polifonisë, koncerte në Lungomare dhe Tregun e Krishtlindjeve. Programi “Edukimi përmes Kulturës” dhe “Arkeologu i Vogël” i afruan fëmijët me historinë dhe artin. Programi vazhdoi nga janari deri në prill 2026.
4. Trashëgimia
Asnjëra strukturë nuk raportoi fonde të përdorura për restaurimin e objekteve të trashëgimisë.
5. Stafi
Drejtoria e Zhvillimit Ekonomik dhe Turizmit kishte 2 punonjës në vitet 2022 dhe 2023, 5 në vitin 2024 dhe 6 në vitin 2025; për vitet 2020 dhe 2021 nuk ka të dhëna. Qendra e Kulturës dhe Artit nuk e raportoi stafin e saj; buxhetet vjetore planifikojnë paga për 26 punonjës të Qendrës Kulturore në vitin 2022 dhe 30 në vitet 2023 dhe 2025, dhe Teatri “Petro Marko” kishte 28 punonjës në vitin 2023.
6. Planifikimi dhe pjesëmarrja publike
Drejtoria e Turizmit e lidh punën e saj me Strategjinë Kombëtare të Turizmit. Plani i saj për vitin 2026 përfshin Aulona Folk Festival, Maratonën e Vlorës, festivalin e muzikës klasike “Mare Meum”, Muajin e Letërsisë, festimet e 15 Tetorit dhe të 28 - 29 Nëntorit, Tregun e Krishtlindjeve dhe një nismë për një vakt të ngrohtë për njerëzit në nevojë. Përgjigja nuk përmend konsultime për kulturën.
7. Kultura në territorin e bashkisë
Festat e njësive administrative paraqesin traditat, artizanatin dhe gatimet vendore, me koncerte nga artistë vendas, por përgjigja nuk jep shifra sipas njësive. Hapësirat më të përdorura janë Teatri “Petro Marko”, Qendra Kulturore e Fëmijëve, Qendra Kulturore Vlorë, sheshi pranë stadiumit “Flamurtari”, Biblioteka Publike, sheshi para Shkollës Detare, Sheshi Adem Jashari, Lungomare dhe hapësira para Muzeut të Pavarësisë.
Përfundime
- Përgjigjet nuk japin shifra për buxhetin, trashëgiminë apo të ardhurat; buxhetet vjetore tregojnë 62,2 milionë lekë për Qendrën Kulturore dhe 53,6 milionë lekë për teatrin në vitin 2025.
- Pesë institucionet nën Qendrën e Kulturës dhe Artit patën një program të ngjeshur në vitin 2025 dhe në fillim të vitit 2026, përfshirë festivalin e iso-polifonisë.
- Drejtoria e Turizmit filloi të punojë për kulturën në vitin 2025, me 17 aktivitete dhe 6 punonjës.
- Qendra e Kulturës dhe Artit nuk e raportoi stafin e saj në përgjigje.
- Dy strukturat u përgjigjën veçmas, dhe përgjigja nuk përshkruan bashkërendim midis tyre.
Rekomandime
Raportimi i shpenzimeve për kulturën
Raportimi i shpenzimeve të planifikuara dhe faktike për kulturën çdo vit do të tregonte sa kushton kultura dhe si financohet.
Raportimi i stafit
Shifrat e stafit për pesë institucionet do të tregonin kapacitetin pas programit.
Punë e përbashkët
Një plan i përbashkët midis Qendrës së Kulturës dhe Artit dhe Drejtorisë së Turizmit do të shmangte mbivendosjet.
Shtrirja në territor
Shifrat sipas njësive administrative do të tregonin sa arrin në Orikum, Novoselë, Shushicë dhe Qendër Vlorë.
Rreth të dhënave
Të dhënat për popullsinë vijnë nga censuset 2011 dhe 2023 të INSTAT-it. Institucionet, aktivitetet, stafi dhe planet janë siç i raportoi Bashkia Vlorë në përgjigjen e saj (2026), të dërguar nga Qendra e Kulturës dhe Artit dhe Drejtoria e Zhvillimit Ekonomik dhe Turizmit. Shifrat buxhetore vijnë nga buxhetet vjetore të bashkisë për 2022, 2023 dhe 2025.
Është bërë çdo përpjekje që kjo analizë të bazohet në të dhënat e dhëna nga bashkia, të plotësuara me të dhëna nga Programet Buxhetore Afatmesme (PBA) të publikuara online. Për komente ose pyetje, ju lutemi kontaktoni artivista@arti-vista.org.
Ky postim është përgatitur në kuadër të projektit CulturAL, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe Qendra Artivista dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.
