Gjendja e Kulturës në Shqipëri 2025 · Profilet bashkiake · Qendra Artivista
Ky profil bazohet në informacionin e dhënë nga Bashkia Kolonjë në përgjigje të kërkesës së Qendrës Artivista për informacion mbi kulturën (2026), në programet buxhetore afatmesme të bashkisë (PBA) dhe në Censusin e Popullsisë dhe Banesave 2023 të INSTAT-it. Shumat janë në lekë.
Në një vështrim
| Qarku | Korçë |
| Njësitë administrative | 8: Ersekë, Barmash, Çlirim, Leskovik, Mollas, Novoselë, Qendër Ersekë, Qendër Leskovik |
| Sipërfaqja | 864,74 km² |
| Popullsia, Censusi 2023 | 7.519 (rreth 9 banorë për km²); 32,1% më pak se në vitin 2011 |
| Banorë 65 vjeç e lart | 29,4% (mesatarja kombëtare 19,7%) |
| Buxheti i kulturës (PBA) | 7.864.000 lekë në vitin 2022 dhe 17.534.000 lekë në vitin 2023 (fakt); 18.409.000 lekë të planifikuara për vitin 2025 |
| Institucioni kulturor | Qendra Kulturore “Fan Noli”, Ersekë |
| Stafi | Nga 14 në vitin 2020 në 18 në vitin 2025 |
| Aktivitete | Nga 4 në vitin 2020 në 18 në vitin 2024 dhe 11 në vitin 2025 |
Përmbledhje
Kolonja, një bashki malore në kufi me Greqinë, ka dendësinë më të ulët të popullsisë në këtë seri deri tani, me rreth 9 banorë për km², dhe një nga popullsitë më të moshuara: 29,4% e banorëve janë 65 vjeç e lart. Popullsia e saj ra me gati një të tretën midis dy censuseve.
Megjithatë, programi kulturor i Kolonjës u rrit ndjeshëm: nga 4 aktivitete në vitin 2020 në 18 në vitin 2024 dhe 11 në vitin 2025, të drejtuara nga Qendra Kulturore “Fan Noli” me një staf që u rrit nga 14 në 18 punonjës. Programi buxhetor afatmesëm i bashkisë tregon se shpenzimet për kulturën u rritën nga 7,9 milionë lekë në vitin 2022 në 17,5 milionë lekë në vitin 2023, me rreth 18,4 milionë lekë të planifikuara për vitin 2025 dhe një investim të ri kapital prej 10 milionë lekësh në vit të planifikuar për vitet 2026 dhe 2027.
Për disa pyetje, përfshirë buxhetin e kulturës dhe të ardhurat, përgjigja dërgoi vetëm lidhje te faqja e internetit e bashkisë. Programi buxhetor rendit edhe projekte kulturore për të cilat bashkia kërkon fonde, si Teatri dhe Kinemaja “Fan Noli” në një thirrje të BE-së.
1. Qeverisja dhe institucionet
Kultura drejtohet nga Drejtoria e Artit, Kulturës dhe Sportit përmes Qendrës Kulturore “Fan Noli”, në Sheshin Rilindja në Ersekë. Misioni i saj përfshin shfaqje të të gjitha zhanreve, ansamblin popullor, teatrin dhe spektaklet, si dhe promovimin e trashëgimisë materiale dhe jomateriale përmes panaireve dhe muzeve të përhershme dhe lëvizëse, sipas një plani vjetor të lidhur me buxhetin.
2. Stafi dhe financimi
Për buxhetin e kulturës përgjigja i referohet faqes së internetit të bashkisë. Programi buxhetor afatmesëm (PBA) 2025 - 2027 jep shpenzime faktike për programin e trashëgimisë kulturore prej 7.864.000 lekësh në vitin 2022 dhe 17.534.000 lekësh në vitin 2023, një buxhet prej 17.150.000 lekësh për vitin 2024 dhe plane prej 18.409.000 lekësh për vitin 2025, 26.110.000 lekësh për vitin 2026 dhe 27.110.000 lekësh për vitin 2027. Rritja nga viti 2026 vjen nga një zë i ri kapital prej 10.000.000 lekësh në vit. Stafi në strukturat përgjegjëse për kulturën ishte 14 punonjës përgjatë periudhës 2020 - 2022, 17 në vitet 2023 dhe 2024 dhe 18 në vitin 2025. Programi buxhetor regjistron të ardhura nga muzetë, teatri dhe aktivitetet kulturore prej 50.000 lekësh në vit në vitet 2020 dhe 2021 dhe 23.000 lekësh në vit përgjatë periudhës 2022 - 2024.
3. Programi kulturor
Bashkia organizoi 4 aktivitete në vitin 2020, 5 në vitin 2021, 10 në vitin 2022, 14 në vitin 2023, 18 në vitin 2024 dhe 11 në vitin 2025, me 20 deri 54 përfitues të fondeve publike në vit. Sipas programit buxhetor, vizitorët në objektet e trashëgimisë u rritën nga 1.450 në vitin 2020 në 3.300 në vitin 2024, ndërsa biletat e shitura dhe lexuesit e bibliotekës ranë nga 500 dhe 300 në 200 secili. Aktivitetet zhvillohen në Pallatin e Kulturës, me sallën e shfaqjeve, teatrin e kukullave dhe hollin, dhe në bibliotekën publike “Skënder Luarasi”, me sallën e konferencave dhe sallën e leximit, dhe u shërbejnë Ersekës, Leskovikut dhe njësive të tjera administrative.
4. Trashëgimia
Përgjigja nuk jep shpenzime për restaurimin e trashëgimisë. Programi buxhetor rendit aplikime për fonde kombëtare dhe të BE-së për rikonstruksionin e bibliotekës “Skënder Luarasi”, të muzeut të fotografisë “Dhimitër Vangjeli” në Ersekë, të muzeut etnografik të Leskovikut, restaurimin e teatrit “Fan Noli” dhe bustet e Fan Nolit dhe Faik Konicës. Një plan i mëparshëm rendiste Teatrin dhe Kinemanë “Fan Noli” në thirrjen e BE-së “EU4Municipalities” dhe një Kalendar Artistik me Ministrinë e Kulturës.
5. Planifikimi dhe pjesëmarrja publike
Përgjigja i referohet vlerësimit strategjik të trashëgimisë historike dhe kulturore në Planin e Përgjithshëm Vendor, të publikuar në faqen e internetit të bashkisë. Ajo nuk përmend konsultime publike për kulturën.
6. Kultura në territorin e bashkisë
Dy hapësirat kryesore janë në Ersekë. Përgjigja thotë se aktivitetet u shërbyen komuniteteve të Ersekës dhe Leskovikut, si dhe njësive të tjera administrative, por nuk jep shifra sipas njësive.
Përfundime
- Aktivitetet u rritën nga 4 në vitin 2020 në 18 në vitin 2024, dhe stafi nga 14 në 18 punonjës.
- Shpenzimet për kulturën u dyfishuan midis viteve 2022 dhe 2023, sipas programit buxhetor.
- Për vitet 2026 dhe 2027 planifikohet një investim i ri kapital prej 10 milionë lekësh në vit.
- Përgjigja dërgoi lidhje në vend të shifrave për buxhetin, fondet e shpërndara dhe të ardhurat.
- Kolonja ka popullsi shumë të rrallë dhe është ndër bashkitë më të moshuara në këtë seri.
Rekomandime
Raportimi i shifrave drejtpërdrejt
Shkrimi i buxhetit të kulturës, i fondeve të shpërndara dhe i të ardhurave në vetë përgjigjen, jo vetëm si lidhje, do t'i bënte të dhënat e Kolonjës të krahasueshme me bashkitë e tjera.
Për çfarë është investimi i ri
Plani parashikon 10 milionë lekë në vit për punime kapitale në kulturë nga viti 2026. Emërtimi i projektit, për shembull biblioteka apo teatri, dhe konsultimi i banorëve për të, do ta rriste transparencën.
Shpjegimi i shifrave të vizitorëve dhe biletave
Vizitorët në objektet e trashëgimisë u rritën, ndërsa biletat dhe lexuesit e bibliotekës ranë. Një shpjegim i shkurtër dhe shifra sipas objektit do të ndihmonin të kuptohej si përdoret kultura.
Kultura e gjallë në Leskovik dhe në fshatra
Me një popullsi të vogël dhe të moshuar, një program vjetor që lëviz në Leskovik dhe në fshatra, dhe aktivitete për diasporën në verë, do t'i mbanin komunitetet të lidhura.
Rreth të dhënave
Të dhënat për popullsinë janë nga Censusi 2023 i INSTAT-it. Aktivitetet, përfituesit dhe stafi janë sipas raportimit të bashkisë në përgjigjen e saj, dy faqe të skanuara. Shifrat e buxhetit, të ardhurave dhe vizitorëve dhe lista e projekteve janë nga programet buxhetore afatmesme (PBA) 2022 - 2024 dhe 2025 - 2027 të bashkisë.
Është bërë çdo përpjekje që kjo analizë të bazohet në të dhënat e dhëna nga bashkia, të plotësuara me të dhëna nga Programet Buxhetore Afatmesme (PBA) të publikuara online. Për komente ose pyetje, ju lutemi kontaktoni artivista@arti-vista.org.
Ky postim është përgatitur në kuadër të projektit CulturAL, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe Qendra Artivista dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.
