Gjendja e Kulturës në Shqipëri 2025 · Profilet bashkiake · Qendra Artivista
Ky profil bazohet në informacionin e dhënë nga Bashkia Maliq në përgjigje të kërkesës së Qendrës Artivista për informacion mbi kulturën (2026) dhe në Censusin e Popullsisë dhe Banesave 2023 të INSTAT-it. Shumat janë në lekë.
Në një vështrim
| Qarku | Korçë |
| Njësitë administrative | 7: Maliq, Gorë, Libonik, Moglicë, Pirg, Pojan, Vreshtas |
| Sipërfaqja | 656,89 km² |
| Popullsia, Censusi 2023 | 31.008 (rreth 47 banorë për km²); 25,8% më pak se në vitin 2011 |
| Banorë 65 vjeç e lart | 21,4% (mesatarja kombëtare 19,7%) |
| Buxheti i kulturës, 2024 | 12.770.000 lekë për stafin dhe 3.500.000 lekë për shpenzimet operative, plus 1.500.000 lekë për aktivitete rinore e kulturore |
| Institucioni kulturor | Asnjë në funksion: Pallati i Kulturës “Dhimitër Orgocka” është jashtë funksionit pas një zjarri |
| Stafi | 13 në strukturën e kulturës |
| Aktivitetet kryesore | Festivali Ndërkombëtar i Monodramës “Albamono”; Panairi i Prodhimeve Bujqësore; Festa e Bukës së Re |
Përmbledhje
Maliqi, në fushën në veri të Korçës, nuk ka pasur asnjë institucion kulturor në funksion përgjatë periudhës 2020 - 2025: Pallati i Kulturës “Dhimitër Orgocka” është jashtë funksionit që kur u dëmtua nga zjarri. Aktivitetet zhvillohen në sallën e këshillit, në lokale të qytetit dhe fshatrave dhe në skena të ngritura në sheshe.
Pavarësisht kësaj, Maliqi ruan një kalendar të plotë vjetor, të përgatitur nga Qendra Kulturore “Dh. Orgocka” me 13 punonjës. Ai përfshin Festivalin Ndërkombëtar të Monodramës “Albamono”, që arriti edicionin e 21-të në vitin 2025 me mbështetjen e Ministrisë së Kulturës, festat e fshatrave në Pojan, Libonik, Pirg dhe Gorë, si dhe panairin e shtatorit me prodhimet bujqësore të rreth 80 fshatrave.
Përgjigja nuk jep buxhetin e kulturës. Buxheti i bashkisë për vitin 2024 tregon 16,3 milionë lekë për stafin dhe shpenzimet operative të kulturës, plus 1,5 milionë lekë për aktivitete rinore e kulturore. Që nga viti 2022 Maliqi shkëmben edhe koncerte me bashkinë greke të Korinthit.
1. Qeverisja dhe institucionet
Kultura drejtohet nga Sektori i Kulturës në Drejtorinë e Kulturës. Asnjë institucion kulturor nuk ka qenë në varësi të bashkisë përgjatë periudhës 2020 - 2025, sepse Pallati i Kulturës “Dhimitër Orgocka” është jashtë funksionit pas një zjarri. Qendra Kulturore “Dh. Orgocka” vijon të përgatisë programet artistike të festave kryesore.
2. Stafi dhe financimi
Përgjigja nuk i përgjigjet pyetjes për buxhetin e kulturës. Vendimi i këshillit për buxhetin e vitit 2024 jep 12.770.000 lekë për pagat dhe sigurimet e stafit të kulturës dhe 3.500.000 lekë për shpenzimet operative, gjithsej 16.270.000 lekë, si dhe një fond të veçantë prej 1.500.000 lekësh për aktivitete rinore e kulturore. Përgjigja thotë se struktura e kulturës kishte 13 punonjës përgjatë periudhës 2020 - 2025, ndërsa vendimi për buxhetin e vitit 2024 rendit 19 punonjës në Sektorin e Artit dhe Trashëgimisë Kulturore.
3. Programi kulturor
Në vitin 2020 pandemia e kufizoi programin në një festë të 7 - 8 Marsit me shkollat dhe një promovim libri në nëntor. Nga viti 2021 kalendari u rrit në rreth 15 deri 18 aktivitete në vit. Çdo vit bashkia përkujton 7 - 8 Marsin, Ditën e Dëshmorëve, krijimin e çetave “Mali i Thatë” dhe “Gorë - Opar” dhe të batalionit “6 Dëshmorët”, dhe feston 28 - 29 Nëntorin. Sezoni turistik hapet më 1 Maj në Pyllin e Fazanëve. Vera sjell festivalin “Albamono”, nga edicioni i 17-të në vitin 2021 te i 21-ti në vitin 2025, Festën e Shën Triadhës në Zvirinë (Pirg), Festën e Trëndafilave në Pojan, Festën e Bukës së Re në Libonik dhe, nga viti 2024, një kinema tre-ditore në natyrë në sheshin e qytetit. Viti mbyllet me koncertin e ndezjes së dritave të Krishtlindjeve dhe koncertin “Yjet e Bashkisë” për nxënësit e shkëlqyer të 61 shkollave. Panairi i shtatorit për ëmbëlsirat, prodhimet bujqësore-blegtorale dhe bletërritësit, aktiviteti më i madh i bashkisë, tërheq mijëra njerëz dhe prodhues nga rreth 80 fshatra.
Në kuadër të bashkëpunimit kulturor me bashkinë greke të Korinthit, ansambli popullor “Iliria AL” performoi në Korinth në vitet 2022 dhe 2025, ndërsa koncerte të përbashkëta me ansamblin e Korinthit u mbajtën në Maliq në vitet 2023 dhe 2024.
4. Trashëgimia
Përgjigja nuk jep përgjigje për punimet në trashëgimi. Pallati i Kulturës i dëmtuar nga zjarri mbetet boshllëku kryesor në infrastrukturën kulturore të bashkisë.
5. Planifikimi dhe pjesëmarrja publike
Përgjigja nuk përmend strategji kulture apo konsultime publike për kulturën.
6. Kultura në territorin e bashkisë
Aktivitetet e emërtuara zhvillohen në gjashtë nga shtatë njësitë administrative, të gjitha përveç Moglicës: qyteti i Maliqit, Vreshtas, Gorë (Lozhan), Pojan, Libonik dhe Pirg (Zvirinë). Panairi i shtatorit përfshin të gjitha njësitë administrative.
Përfundime
- Maliqi nuk ka pasur Pallat Kulture në funksion përgjatë kësaj periudhe, pas një zjarri.
- Një kalendar i plotë festash vijon, i kryesuar nga festivali i monodramës “Albamono”.
- Aktivitetet zhvillohen në gjashtë nga shtatë njësitë administrative.
- Buxheti i vitit 2024 jep 16,3 milionë lekë për stafin dhe shpenzimet operative të kulturës.
- Përgjigja nuk u përgjigjet pyetjeve për buxhetin, trashëgiminë, strategjinë dhe konsultimet.
Rekomandime
Restaurimi i Pallatit të Kulturës
Përgatitja e një projekti për Pallatin e Kulturës “Dhimitër Orgocka” dhe kërkimi i fondeve kombëtare ose të BE-së do t'i jepte sërish një shtëpi kalendarit të pasur të festave.
Përgjigje për të gjitha pyetjet
Dhënia e buxhetit, punimeve në trashëgimi, strategjisë dhe konsultimeve në përgjigje, jo vetëm e aktiviteteve, do ta bënte Maliqin të krahasueshëm me bashkitë e tjera.
Ndërtimi mbi Albamono dhe Korinthin
Festivali i monodramës dhe bashkëpunimi me Korinthin shtrihen tashmë përtej Shqipërisë. Ato mund të jenë baza për aplikime në programet e BE-së për bashkëpunim kulturor.
Përfshirja e Moglicës
Moglica është e vetmja njësi pa aktivitet të emërtuar. Një aktivitet veror atje do ta plotësonte hartën kulturore të bashkisë.
Rreth të dhënave
Të dhënat për popullsinë janë nga Censusi 2023 i INSTAT-it. Aktivitetet, institucionet dhe stafi janë sipas raportimit të Sektorit të Kulturës në përgjigjen e bashkisë (2026). Shifrat e buxhetit janë nga vendimi i këshillit për miratimin e buxhetit të vitit 2024 (Vendim Nr. 15, 26.12.2023).
Është bërë çdo përpjekje që kjo analizë të bazohet në të dhënat e dhëna nga bashkia, të plotësuara me të dhëna nga Programet Buxhetore Afatmesme (PBA) të publikuara online. Për komente ose pyetje, ju lutemi kontaktoni artivista@arti-vista.org.
Ky postim është përgatitur në kuadër të projektit CulturAL, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe Qendra Artivista dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.
