Gjendja e Kulturës në Shqipëri 2025 · Profilet bashkiake · Qendra Artivista
Ky profil bazohet në informacionin e dhënë nga Bashkia Sarandë në përgjigje të kërkesës së Qendrës Artivista për informacion mbi kulturën (2026), në programet buxhetore afatmesme të bashkisë (PBA) dhe në Censusin e Popullsisë dhe Banesave 2023 të INSTAT-it. Shumat janë në lekë.
Në një vështrim
| Qarku | Vlorë |
| Njësitë administrative | 2: Sarandë, Ksamil |
| Sipërfaqja | 58,96 km² |
| Popullsia, Censusi 2023 | 22.613 (rreth 384 banorë për km²); 11,8% më shumë se në vitin 2011 |
| Banorë 65 vjeç e lart | 20,4% (mesatarja kombëtare 19,7%) |
| Kultura dhe promovimi i turizmit | 9,25 milionë lekë plan dhe 8,15 milionë fakt në vitin 2020; 29,75 milionë plan dhe 22,0 milionë fakt në vitin 2025 |
| Institucionet kulturore | Qendra Kulturore dhe Klubi i Shumësporteve; Qendra Kulturore e Fëmijëve |
| Stafi | 37 deri në 38 |
| Konsultime publike | 5 në vit |
| Të ardhura nga kultura | 138.000 deri në 151.000 lekë në vit |
Përmbledhje
Saranda, qyteti bregdetar në Jon përballë Korfuzit, është një nga bashkitë e pakta në këtë seri që u rrit: kishte 22.613 banorë në vitin 2023, 12% më shumë se në vitin 2011. Kultura dhe sporti drejtohen së bashku nga Qendra Kulturore dhe Klubi i Shumësporteve dhe Qendra Kulturore e Fëmijëve, me 37 deri në 38 punonjës.
Buxheti i bashkisë për projekte kulturore e artistike, panaire dhe promovim turizmi u rrit nga 9,25 milionë lekë në vitin 2020 në 30 milionë lekë në vitin 2024, dhe çdo vit u shpenzua midis 60% dhe 99%. Vetë Qendra Kulturore shpenzoi 24 deri në 35 milionë lekë në vit, kryesisht për stafin, organizoi 4 deri në 13 aktivitete në vit dhe fitoi rreth 140.000 deri në 150.000 lekë në vit.
Qendra Kulturore e Fëmijëve u rindërtua në vitin 2023 me fonde të bashkisë, dhe Qendra Rinore mori një godinë të re shumëfunksionale në vitin 2024 me fonde të shtetit. Çdo vit u zhvilluan pesë konsultime publike për kulturën.
1. Qeverisja dhe institucionet
Qendra Kulturore dhe Klubi i Shumësporteve dhe Qendra Kulturore e Fëmijëve mbështesin talentet e reja, organizojnë aktivitete kulturore për festat zyrtare dhe datat historike, zhvillojnë aktivitete sportive dhe aktivitete artistike të lidhura me trashëgiminë kulturore. Qendra Kulturore dhe Klubi i Shumësporteve kishte 28 punonjës në vitin 2020 dhe 29 që nga viti 2021; Qendra Kulturore e Fëmijëve kishte 9.
2. Stafi dhe financimi
Shpenzimet e planifikuara dhe faktike për projekte kulturore e artistike, panaire dhe promovim turizmi ishin 9.250.000 dhe 8.150.000 lekë në vitin 2020, 14.060.000 dhe 8.512.000 lekë në vitin 2021, 19.060.000 dhe 18.824.000 lekë në vitin 2022, 20.500.000 dhe 17.315.000 lekë në vitin 2023, 30.000.000 dhe 28.149.000 lekë në vitin 2024, dhe 29.750.000 dhe 22.002.000 lekë në vitin 2025. Pjesa më e madhe shkoi për promovimin e turizmit; në vitin 2025, për shembull, 15.563.000 lekë shkuan për promovimin e turizmit, 5.766.000 lekë për aktivitete kulturore e artistike dhe 673.000 lekë për panaire.
Qendra Kulturore dhe Klubi i Shumësporteve shpenzoi 24.300.000 lekë në vitin 2020, duke u rritur në 34.300.000 lekë në vitin 2025, nga të cilat 24.759.000 lekë shkuan për paga. Shpenzimet e saj të drejtpërdrejta për aktivitete kulturore ishin midis 500.000 dhe 2.500.000 lekë në vit. Plani i saj për vitin 2023 jepet 430.000.000 lekë, me shumë gjasa një gabim shtypi në përgjigje. Qendra fitoi midis 138.000 dhe 151.000 lekë në vit nga aktivitetet. Programi buxhetor afatmesëm 2026 - 2028 i bashkisë shton 80 deri në 130 milionë lekë në vit investime në programin e kulturës dhe sportit.
3. Programi kulturor
Qendra Kulturore organizoi 10 aktivitete në vitin 2020, 10 në vitin 2021, 13 në vitin 2022, 5 në vitin 2023, 4 në vitin 2024 dhe 6 në vitin 2025. Projektet kulturore e artistike të mbështetura nga bashkia arritën midis 3 dhe 19 përfitues në vit.
4. Trashëgimia
Në vitin 2023 godina e Qendrës Kulturore të Fëmijëve u rindërtua me 3.869.000 lekë nga buxheti i bashkisë. Në vitin 2024 punimet për një godinë shumëfunksionale në Qendrën Rinore Sarandë kushtuan 5.358.000 lekë nga buxheti i shtetit.
5. Planifikimi dhe pjesëmarrja publike
Nga viti 2020 deri në vitin 2025 u zhvilluan çdo vit pesë konsultime publike për kulturën. Përgjigja nuk përmend strategji kulture apo plane për vitet në vijim.
6. Kultura në territorin e bashkisë
Aktivitetet zhvillohen në sallën e bashkisë, në bulevard, në galerinë e arteve, në muze dhe te Varrezat e Dëshmorëve, dhe në vitet 2022 dhe 2023 edhe në stadium. Përgjigja nuk jep informacion për aktivitetet në Ksamil.
Përfundime
- Popullsia e Sarandës u rrit, ndryshe nga shumica e bashkive në seri.
- Shpenzimet për kulturën, panairet dhe promovimin e turizmit u rritën rreth tre herë midis viteve 2020 dhe 2024, kryesisht për promovimin e turizmit.
- Kultura dhe sporti ndajnë një institucion dhe një program buxhetor.
- Qendra Kulturore ka një të ardhur të vogël por të qëndrueshme.
- Çdo vit u zhvilluan pesë konsultime publike për kulturën.
Rekomandime
Ndarja e kulturës nga promovimi i turizmit
Paraqitja e kulturës veçmas nga promovimi i turizmit dhe sporti do ta bënte të qartë sa shkon për jetën kulturore.
Korrigjimi i planit të vitit 2023
Verifikimi i shifrës së planit të vitit 2023 për Qendrën Kulturore do të hiqte një gabim të mundshëm.
Një strategji kulture
Një strategji për një qytet me popullsi në rritje dhe shumë vizitorë mund të vendosë qëllime për kulturën gjatë gjithë vitit, jo vetëm në verë.
Përfshirja e Ksamilit
Planifikimi i disa aktiviteteve në Ksamil do ta sillte kulturën te banorët dhe vizitorët jashtë qendrës së qytetit.
Rreth të dhënave
Të dhënat për popullsinë janë nga Censusi 2023 i INSTAT-it. Buxhetet, aktivitetet, institucionet, stafi, trashëgimia, konsultimet dhe të ardhurat janë sipas raportimit të bashkisë në përgjigjen e saj (2026). Shifrat e investimeve janë nga programi buxhetor afatmesëm (PBA) 2026 - 2028 i bashkisë.
Është bërë çdo përpjekje që kjo analizë të bazohet në të dhënat e dhëna nga bashkia, të plotësuara me të dhëna nga Programet Buxhetore Afatmesme (PBA) të publikuara online. Për komente ose pyetje, ju lutemi kontaktoni artivista@arti-vista.org.
Ky postim është përgatitur në kuadër të projektit CulturAL, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe Qendra Artivista dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.
