Gjendja e Kulturës në Shqipëri 2025 · Profilet bashkiake · Qendra Artivista
Ky profil bazohet në informacionin e dhënë nga Bashkia Selenicë në përgjigje të kërkesës së Qendrës Artivista për informacion mbi kulturën (2026), në programet buxhetore afatmesme të bashkisë (PBA) dhe në Censusin e Popullsisë dhe Banesave 2023 të INSTAT-it. Shumat janë në lekë.
Në një vështrim
| Qarku | Vlorë |
| Njësitë administrative | 6: Selenicë, Armen, Brataj, Kotë, Sevaster, Vllahinë |
| Sipërfaqja | 561,52 km² |
| Popullsia, Censusi 2023 | 9.580 (rreth 17 banorë për km²); 41,6% më pak se në vitin 2011 |
| Banorë 65 vjeç e lart | 31,1% (mesatarja kombëtare 19,7%), mes pjesëve më të larta në këtë seri |
| Buxheti i kulturës | 932.000 lekë në vitin 2022, deri në 7.467.000 lekë në vitin 2025 |
| Institucionet kulturore | Asnjë; kultura drejtohet nga Sektori i Arsimit dhe Kulturës (3 punonjës në vitin 2025) |
| Aktivitete | 6 në vit në periudhën 2020 - 2022, 10 në vitet 2023 dhe 2024, 11 në vitin 2025 |
| Punime në trashëgimi | Asnjë përgjatë periudhës 2020 - 2025 |
| Konsultime publike | 2 në vit, nga prilli deri në nëntor |
Përmbledhje
Selenica, në brendësi të Vlorës përgjatë luginave të Vjosës dhe të Shushicës, humbi 42% të popullsisë midis censuseve të viteve 2011 dhe 2023, dhe pothuajse një në tre banorë është 65 vjeç e lart. Bashkia nuk ka institucion kulturor të vetin: kultura drejtohet nga Sektori i Arsimit dhe Kulturës, me 2 punonjës deri në vitin 2023 dhe 3 që nga viti 2024.
Buxheti i kulturës u rrit tetëfish, nga 932.000 lekë në vitin 2022 në 7.467.000 lekë në vitin 2025, dhe pjesa më e madhe shpërndahet për aktivitete. Numri i aktiviteteve u rrit nga 6 në vit në 11 në vitin 2025, të ndërtuara rreth festivaleve që zhvillohen në zona të ndryshme të bashkisë, nga Amantia Fest në kalanë e Sevasterit deri te Shushica Fest në urën e Bratajt.
Programi buxhetor i bashkisë për periudhën 2026 - 2028 e konfirmon shifrën e vitit 2025 dhe planifikon 9,2 milionë lekë në vit për vitet 2026 dhe 2027 dhe 11,2 milionë lekë për vitin 2028. Përgjatë periudhës 2020 - 2025 nuk u krye asnjë punim në objekte të trashëgimisë.
1. Qeverisja dhe institucionet
Selenica nuk ka institucion kulturor nën administrimin e saj. Kultura është detyrë e Sektorit të Arsimit dhe Kulturës, brenda Drejtorisë së Shërbimeve Sociale, Shëndetësore, Arsimit, Kulturës, Sportit dhe Rinisë. Ai kishte 2 punonjës nga viti 2020 deri në vitin 2023 dhe 3 në vitet 2024 dhe 2025. Meqë nuk ka institucion, kultura nuk gjeneron të ardhura.
2. Financimi
Buxheti i miratuar për kulturën ishte 932.000 lekë në vitin 2022, 3.100.000 lekë në vitin 2023, 3.050.380 lekë në vitin 2024 dhe 7.467.000 lekë në vitin 2025. Fondet e shpërndara në kulturë ishin 916.000 lekë, 2.334.000 lekë, 3.033.885 lekë dhe 6.581.303 lekë në të njëjtat vite. Tabelat buxhetore të bashkisë regjistrojnë pothuajse të njëjtat shpenzime faktike dhe planifikojnë 9.225.000 lekë në vit për vitet 2026 dhe 2027 dhe 11.225.000 lekë për vitin 2028.
3. Programi kulturor
Bashkia zhvilloi 6 aktivitete në vit nga viti 2020 deri në vitin 2022, 10 në vitet 2023 dhe 2024 dhe 11 në vitin 2025. Qyteti i Selenicës pret edicionin e parë të Festivalit Folklorik të Zonës, Festat e Nëntorit dhe përkujtimin e 5 Majit, Dita e Dëshmorëve të Atdheut. Kota pret edicionet e mëvonshme të Festivalit Folklorik, dhe fshati i saj Vajzë pret “Vajzë Fest” (art dhe film). Lapidari i Drashovicës pret “Epopeja e Drashovicës”, Vllahina Festën e Verës dhe Rakisë, Kalaja e Amantias në Sevaster “Amantia Fest” çdo vit, dhe Ura e Bratit në Brataj “Shushica Fest”, që hap sezonin turistik.
4. Trashëgimia
Përgjigja thotë se përgjatë periudhës 2020 - 2025 nuk u krye asnjë restaurim, rehabilitim apo ndërhyrje tjetër në objekte të trashëgimisë.
5. Planifikimi dhe pjesëmarrja publike
Përgjigja nuk rendit strategji apo plan për kulturën. Bashkia zhvillon 2 konsultime publike në vit për kulturën dhe trashëgiminë, nga prilli deri në nëntor. Ajo thotë se aktivitetet synojnë mbrojtjen dhe promovimin e trashëgimisë vendore dhe mbështetjen e kulturës në gjithë territorin.
Përfundime
- Buxheti i kulturës u rrit tetëfish midis viteve 2022 dhe 2025, dhe plani 2026 - 2028 vazhdon ta rrisë.
- Aktivitetet pothuajse u dyfishuan, nga 6 në 11 në vit, të shpërndara në pesë nga gjashtë njësitë administrative.
- Nuk ka institucion kulturor, dhe kultura drejtohet nga 3 punonjës.
- Asnjë objekt trashëgimie nuk u restaurua përgjatë periudhës 2020 - 2025.
- Popullsia është mes më të moshuarave në vend.
Rekomandime
Kujdes për objektet e trashëgimisë
Amantia, Lapidari i Drashovicës dhe Ura e Bratit presin festivalet kryesore; një plan për mirëmbajtjen e tyre do t'i mbronte.
Një qendër e vogël kulturore
Një hapësirë e përbashkët, e drejtuar me komunitetet, do t'i mbante aktivitetet gjallë edhe midis festivaleve.
Edhe Armeni
Armeni është e vetmja njësi që nuk përmendet në listën e aktiviteteve.
Një plan i shkurtër për kulturën
Vendosja e festivaleve dhe e buxhetit në rritje në një plan të shkurtër do t'i ndihmonte banorët të ndjekin si përdoren fondet.
Rreth të dhënave
Të dhënat për popullsinë janë nga Censusi 2023 i INSTAT-it. Buxheti, fondet, aktivitetet, stafi, trashëgimia, konsultimet dhe vendet janë sipas raportimit të Sektorit të Arsimit dhe Kulturës në përgjigjen e bashkisë (2026). Planet buxhetore dhe shpenzimet faktike janë nga PBA 2026 - 2028 e bashkisë (Vendimi i Këshillit Nr. 78) dhe PBA 2027 - 2029, faza e parë.
Është bërë çdo përpjekje që kjo analizë të bazohet në të dhënat e dhëna nga bashkia, të plotësuara me të dhëna nga Programet Buxhetore Afatmesme (PBA) të publikuara online. Për komente ose pyetje, ju lutemi kontaktoni artivista@arti-vista.org.
Ky postim është përgatitur në kuadër të projektit CulturAL, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe Qendra Artivista dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.
