Gjendja e Kulturës në Shqipëri 2025 · Profilet bashkiake · Qendra Artivista
Ky profil bazohet në informacionin e dhënë nga Bashkia Shijak në përgjigje të kërkesës së Qendrës Artivista për informacion mbi kulturën (2026), në programet buxhetore afatmesme të bashkisë (PBA) dhe në Censusin e Popullsisë dhe Banesave 2023 të INSTAT-it. Shumat janë në lekë.
Në një vështrim
| Qarku | Durrës |
| Njësitë administrative | 4: Shijak, Gjepalaj, Maminas, Xhafzotaj |
| Sipërfaqja | 92,19 km² |
| Popullsia, Censusi 2023 | 22.058 (rreth 239 banorë për km²); 20,8% më pak se në vitin 2011 |
| Banorë 65 vjeç e lart | 19,4% (mesatarja kombëtare 19,7%) |
| Buxheti i kulturës | 2,5 milionë lekë në vitin 2020, deri në 9 milionë lekë në vitin 2025 |
| Aktivitete | 10 deri në 13 në vit |
| Stafi | 3 në strukturën e kulturës në bashki |
| Pallati i Kulturës | U shemb në tërmetin e vitit 2019, u rindërtua me fonde të shtetit (190,6 milionë lekë) |
| Konsultime publike | 5 përgjatë periudhës 2020 - 2025 |
Përmbledhje
Shijaku, midis Durrësit dhe Tiranës buzë lumit Erzen, është ndër bashkitë më të dendura të kësaj serie, me rreth 239 banorë për km². Popullsia ra me 21% midis censuseve të viteve 2011 dhe 2023.
Buxheti i kulturës u rrit çdo vit, nga 2,5 milionë lekë në vitin 2020 në 9 milionë lekë në vitin 2025, dhe bashkia mbështet 10 deri në 13 aktivitete në vit, kryesisht në sheshin e qytetit. Pallati i Kulturës u shemb në tërmetin e 26 nëntorit 2019 dhe u rindërtua me fonde të buxhetit të shtetit; planet buxhetore të bashkisë regjistrojnë një projekt prej 190,6 milionë lekësh.
Programi buxhetor për vitin 2026 cakton 29,8 milionë lekë për kulturën, që mbulojnë edhe pagat e 7 punonjësve të bibliotekës dhe kulturës. Është në përgatitje një projekt për rindërtimin e bibliotekës së qytetit, pranë qendrës kulturore multifunksionale.
1. Qeverisja dhe institucionet
Përgjigja nuk përmend institucion kulturor në varësi të bashkisë; në strukturën e kulturës në bashki punojnë 3 punonjës. Përgjigja, nga Drejtoria Juridike, u nënshkrua në emër të kryetarit Elton Arbana nga zëvendëskryetarja Shpresa Domi. Bashkia nuk ka të ardhura nga kultura.
2. Financimi
Buxheti i miratuar për kulturën ishte 2,5 milionë lekë në vitin 2020, 4 milionë lekë në vitet 2021 dhe 2022, 6 milionë lekë në vitin 2023, 8 milionë lekë në vitin 2024 dhe 9 milionë lekë në vitin 2025, 3,6 herë më shumë gjatë periudhës.
Programi buxhetor 2026 - 2028 cakton 29.807.000 lekë për kulturën në vitin 2026, 26.807.000 lekë në vitin 2027 dhe 30.807.000 lekë në vitin 2028. Për vitin 2026 kjo përfshin 10.807.000 lekë për pagat e 7 punonjësve të bibliotekës dhe kulturës dhe 9.000.000 lekë për aktivitete, mes tyre “Miss dhe Mister Shijaku”, “Motorr Fest”, “Boxing Night”, “Vera e Portokalle”, aktivitetet e veteranëve dhe festat e nëntorit.
3. Programi kulturor
Përgjatë periudhës 2020 - 2025 bashkia organizoi ose mbështeti 10 deri në 13 aktivitete, festivale ose projekte në vit. Ato zhvillohen kryesisht në sheshin e qytetit dhe pranë bashkisë, me përfshirjen e njësive administrative sipas rastit.
4. Trashëgimia
Përgjigja thotë se Shijaku nuk ka objekte të trashëgimisë dhe për këtë arsye nuk ka shpenzuar fonde për restaurime. Pallati i Kulturës u shemb në tërmetin e 26 nëntorit 2019 dhe u rindërtua si objekt social-kulturor me fonde të buxhetit të shtetit; planet buxhetore të bashkisë e regjistrojnë projektin me 190.601.138 lekë, me 76.240.000 lekë në vitin 2023.
5. Planifikimi dhe pjesëmarrja publike
Shijaku nuk ka plan vendor apo dokument politikash për kulturën. Përgjatë periudhës 2020 - 2025 u zhvilluan pesë konsultime publike për kulturën. Bashkia ka një projekt për rindërtimin e bibliotekës së qytetit pranë qendrës kulturore multifunksionale.
Përfundime
- Buxheti i kulturës u rrit çdo vit, 3,6 herë midis viteve 2020 dhe 2025.
- Plani i vitit 2026 e trefishon zërin e kulturës, duke shtuar pagat e stafit dhe aktivitetet.
- Pallati i Kulturës u rindërtua me fonde të shtetit pas tërmetit të vitit 2019.
- Aktivitetet përqendrohen në sheshin e qytetit.
- Nuk ka plan për kulturën, por është në përgatitje një projekt për bibliotekën.
Rekomandime
Përdorimi i Pallatit të ri të Kulturës
Një program vjetor për Pallatin e Kulturës së rindërtuar do ta shfrytëzonte më mirë investimin e shtetit.
Aktivitete edhe në fshatra
Disa aktivitete në Gjepalaj, Maminas dhe Xhafzotaj do të arrinin më shumë banorë.
Raportim i aktiviteteve çdo vit
Numri dhe lloji i aktiviteteve për çdo vit do të tregonin si po rritet programi.
Përfundimi i bibliotekës
Përfundimi i projektit të bibliotekës pranë qendrës kulturore do t'u jepte banorëve një vend për lexim dhe takime.
Rreth të dhënave
Të dhënat për popullsinë janë nga Censusi 2023 i INSTAT-it. Buxheti, aktivitetet, stafi, trashëgimia, planet dhe konsultimet janë sipas raportimit të Drejtorisë Juridike në përgjigjen e bashkisë (22 maj 2026). Shifrat për periudhën 2026 - 2028 dhe projekti i Pallatit të Kulturës janë nga PBA 2026 - 2028 dhe relacioni i PBA 2023 - 2025 i bashkisë.
Është bërë çdo përpjekje që kjo analizë të bazohet në të dhënat e dhëna nga bashkia, të plotësuara me të dhëna nga Programet Buxhetore Afatmesme (PBA) të publikuara online. Për komente ose pyetje, ju lutemi kontaktoni artivista@arti-vista.org.
Ky postim është përgatitur në kuadër të projektit CulturAL, me mbështetjen financiare të Bashkimit Evropian. Përmbajtja e tij është përgjegjësi e vetme e Qendra Kombëtare për Shërbime Komunitare dhe Qendra Artivista dhe nuk pasqyron domosdoshmërisht qëndrimet e Bashkimit Evropian.
